خوشيها و زندگى از چنين تعظيم با خشيت است اين همه جنّات در خشيه است
ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ
« * » ايمان و عمل صالح
لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ
چون به مشيّت زنده خواهد داشتن ترا بتعظيم و خشيت و اشك چشم در هوا كند و اگر ارادتش در حق تو مرده كردن باشد چون زمستان نظر ترا بدان اندازد كه ترا ازين تعظيم و خشيت اجزاء تو از اللّه چه فايده خواهد بودن و انبساط و خشيت هر دو بصنع اللّه است هر دو برابر باشد خشيت و انبساط ، هرگاه ترا اين نظر داد ترا مرگ داد و زمستان گردانيدت و با رنج شدى حاصل تو ابد و ازل وجود خود را چون چهار فصل دان اگر مردگى بايدت زمستان باش و اگر زندگيت بايد بهار باش گريان و معظّم مر اللّه را باشى همه اجزاى تو و اجزاى عالم بايد كه حقيقت زندگى صفت اللّه مشاهده مىكند بآثار نظر مىكند چون جمالها با شخص و با شهوتها و عيشها و درختان سبزه بارور 419 كه ايشان همه جمالها باز شخص و با حيوة اللّه حاصل كردهاند تا بدانى كه همه نغزى و كمال به چشم نمىبيند كسى بلك بأثر مىبيند و بعقل مىبيند چون حيوة و علم و قدرت و محبّت و عشق را اين همه بآثار مىبينند و مىدانند و بعقل مىدانند و كسى صورت اينها نمىبيند
الْقَيُّومُ
« * * » عين همه قيامهاء اجزاى عالم و ايستادگيها مشاهده مىكن
لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْمٌ
« * * » كه اجزاى عالم از اضداد خالى نيست از حركت و سكون و افتراق و اجتماع و گرما و سرما و ارتفاع و انخفاض هيچ جزوى از اجزاى جهان در هيچ زمانى خالى نباشند از يكى ازين ضدّ و اين بصنع و فعل مشيّت اللّه است لا جرم سنه و نوم بر وى روا نى ، لا جرم هماره اين گردش بگردانيدن اللّه در نظاره مىكن چون چرخ فلك
لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ
« * * » همه سپاه جهانيان حمله مىكنند تا جاه و ملك طرفى بگيرند اللّه دست همه كس را از آن دور مىكند اگرچه به غصب چند روزى مىگيرند اللّه همه را معزول مىكند هر جزوى از اجزا هر زمان دست در حالتى و كارى مىزند اللّه تعلّق اجزاى
هامش
( * ) قرآن كريم ، 98 / 8 .
( * * ) 2 / 255 .