من احسانه ان يوفّق للخدمة ثمّ يكثر المدحة . قال اللّه تعالى :
التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ
. يحب به غير رشوة و يعطى به غير منة و يكرم به غير وسيلة . بىرشوت دوست دارد و بىمنّت عطا دهد و بىوسيلت گرامى گرداند . يقبل القليل و يبذل الجزيل ، يستقلّ نعمه على عبيده و ان كثرت ، و يستكثر طاعة عبده و ان قلّت . صد نعمت بر سر تو نثار كند و ذرّهاى شمرد ، و كاهى از تو بپذيرد و كوهى انگارد 4 . يغنى المفتقر اليه و يعزّ المفتخر به . هركه نياز به او برد ، توانگرش كند و هر كه ناز به او كند عزيزش گرداند . اگر به تقدير صد سال بنده ، معصيت كند آنگه گويد :
تبت ، چه گويد ؟ قبلت منك .
وَ هُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ .
حرفت تو معصيت است و صفت من مغفرت ؛ تو حرفت خود رها نمىكنى ، من صفت خود رها كنم ؟
اعرابيى دعا مىكرد و دعاى ايشان بلعجب بود ، گفت : الهى تجد من تعذّبه غيرى و لا اجد من يرحمنى غيرك . بار خدايا تو جز از من يا بى كه عقوبت كنى ، امّا من جز از تو نيابم كه بر من رحمت كند .
رضوان را گفت : جنّت ترا ، و مالك را گفت : دوزخ ترا ، مطيعان را گفت : جنّات عدن شما را ، عاصيان شكسته شدند ، آه حسرت برآوردند به قدم ندم پيش حرم كرم بايستادند /
b
181 / ربّ العزّة گفت : كنت لكم . 5 اگر شما هيچچيز نداريد من شما راام .
به وقت گناه جاهلت خواند : ظلوما جهولا ؛ تا عذرت بپذيرد . به وقت شهادت عالمت خواند تا گواهيت بپذيرد :
إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ .
ضعيفت خواند تا تقصير محو شود :
وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً .
اجيرت خواند :
لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ ، *
تا ترا اندر بهشت شدن شرم نبود ، گويى : به خانهء خود در مىشوم .
اى درويش قيمت باز بدان است كه مىرود و مىآيد ان الله يحب المفتن التواب . كافر هم چون كلاغ وحشى است كه هيچچيز نيرزد 6 ، و قرّاى خشك مغز همچون مرغ خانگى است كه قيمتش درمى بود ، امّا مفتّن توّاب همچون باز است كه مىشود و مىآيد هزار درم مىارزد .
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ .
سرّ ما با شما نه اكنونى است ، برّ ما با شما نه امروزى است .
چون حديث عبادت رود از آسمانيان گوى ، و چون حديث محبّت رود از زمينيان گوى .
ابليس به يك نافرمانى كه كرد زخميش زدند كه هرگز به سر ، بىخود باز نيفتد ، و اينجا صد هزار كس هست كه خود نماز نمىكنند تا به سجده رسد ، و به خرابات مىشوند و او مىآمرزد ، زيرا كه ابليس غلام بود و اينان دوستاناند .