كى بود كه بار بنهم و مزد بستانم ، و دل مىگويد : كى بود كه به ربح 19 مشاهده رسم .
عجب كارى است ، حمّالى كه بار گران برگيرد او را احسنت زنند ،
إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا
را چه حكمت ؟ آرى اين ظلوما جهولا اينجا مدح است نه ذمّ ، لانّه حملها بهمّته لا بطاقته . آدم بار به همّت برداشت نه به طاقت . كقول الرّجل /
b
126 / لصاحبه : اذا حمل حملا ثقيلا لم حملت هذا اتظلم 20 على نفسك .
اى جوامرد ! چون خصيم به عيب خصم معترف گشت كار آسان شد . چون وى را ظلوما جهولا خواند در ازل ، پس با علم خود به ظلومى و جهولى او امانت بر وى عرضه كرد ، اگر تقصير آيد ، گويد : ظلمات نفسى . ربّ العزّة گويد : غفرت لك و لا ابالى . قال - جلّ جلاله :
إِنَّ الْإِنْسانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ .
و قال لنفسه : و انّى لغفّار . 21
اختلاف نسخهها
شرح
( 1 ) . تو : ورد خود ساز . . . دار . . . گردان
( 2 ) . آ : در كتب بسيار است
( 3 ) . مر : نظارهء خلق است
( 4 ) . مج : + صلوات الله عليه و اولاده
( 5 ) . مر : كه فلان آن تواند كرد
( 6 ) . آ : انوار انواع التعريف
( 7 ) . آ : سر برزنندى
( 8 ) . آ : نتوانيم گشت
( 9 ) . تو : اى دلها شما در كالبدها
( 10 ) . آ ، مج : بارگير ، تو : باگير
( 11 ) . آ : اين امانت عبارت از جمله اوامر و نواهى است
( 12 ) . تو : « قال المجاهد . . . يا رب » ندارد
( 13 ) . مر : جواد بود
( 14 ) . ا : آن جائز ببرد
( 15 ) . تو ، آ ، مج : بازرگانى
( 16 ) . مج : + فى نفسه
( 17 ) . آ : فهى شهيدة
( 18 ) . آ : « و به شفاعت . . . آينده » ندارد
( 19 ) . آ : به سر + ربح
( 20 ) . مج : هذا الظلم
( 21 ) . تو ، آ : لغفور و غفار ، مج : و صلّى الله على محمد و آله .