توجه معنوى و صفاى روحى او تأليف كرده است . از طرفى براى ما مسلم است كه عين القضاة كتاب زبدة الحقائق را در 24 سالگى نوشته است و تولد او در 492 واقع شده ، بنابراين تا سال تأليف زبدة الحقائق يعنى 516 بركه در قيد حيات بوده است قاضى همدانى در مورد تأليف كتاب زبدة ، تأثير مرشد خود بركه را چنين بيان مىكند : « چون پيش بركه رحمه اللّه بنشستمى خود را از جماعتى كه رو به اسلام كردندى كه قال و يقول ندانستندى كه چون بود ، بسيار كمتر ديدمى و خود چنان بودى و مرا در اين حال قدرت اين بود كه زبدة الحقائق به دو سه روز تصنيف كردم كه اگر حكيمى بانصاف آن را مطالعه كند و تأملى صادق بكند در آن بداند كه آن واگفت حكما خود هيچ نسبتى ندارد ؛ اما در جهان كسى نيست كه علم مطلوب اوست لذاته بل همه عالم را وسيلت مطلوب خود ساختهاند دربند آن نيستند كه چيزى بدانند بلكه دربند آنند كه خلق در ايشان اعتقاد كنند كه عالمند چون مال و جاه دست داد علم را فراموش كردند . . . اولئك كالأنعام بل هم اضلّ سبيلا . . . امروز ندانم كه چرا دنبال اين قوم افتادم » « 1 » .
اكنون به بينيم عين القضاة از چه وقت بر شيخ بركه دلبستگى پيدا كرد و مريد او شد ؟
از بيانات عين القضاة چنين بر مىآيد كه مدت هفت سال به ديدار ( بركه ) نائل مىشده ولى بمقام قرب او راهى نداشته است چون جوانى و نورسى قاضى همدانى از جهتى و پارسائى و جلالت شيخ سالخورده از جهت ديگر جرأت نزديك شدن و سر سپردن را از عين القضاة سلب كرده بود و اين مطلب را قاضى همدانى چنين بيان مىكند : « اى عزيز . . . چون از سر عادت برخيزى و دين را طلب كنى ، هزار بار نوشتم
هامش
( 1 ) - مكتوباتTص 121 .