مىنشيند و مىگويد : اى آنكه عشق ما از تو مراد يافته است ! اى آنكه وجود تو مملكت حضرت ما گشته است ! اى آنكه وجود ما از وجود تو زيبايى يافته است اى ما از تو و اى تو از ما » « 1 » .
در مورد جفاى معشوق مؤلف لوائح مىنويسد : « جفاى معشوق بر عاشق دليل قلعه گشادنست روا بود كه معشوق عاشق را در منجنيق بلا نهد و در آتش ولا اندازد » « 2 » و عين القضاة در همين موضوع چنين مىنگارد : « در عشق جفا ببايد و وفا ببايد تا عاشق پختهء لطف و مهر معشوق شود و اگر نه خام باشد و از وى چيزى نيايد » « 3 » و جاى ديگر مىگويد : « هركه فراق معشوق نچشد لذت وصال او نيابد هر كه دشنام معشوق ، لطف نداند از معشوق دور است » « 4 » .
دربارهء قيمت عشق ، مؤلف لوائح مىنويسد : « عندليب خوشنواى عشق بر درخت سمع و بصر ترنم يكسان كند » « 5 » و جاى ديگر مىگويد : « عشق لؤلئيست شاهوار اما در قعر بحر جان بيكران جامى دارد اگر عاشق خواهد كه شاهوار بر سرير عزت برآيد و پادشاه كردار در بارگاه قربت درآيد مثقلهء طلب بر پاى وقت استوار بايد كرد » « 6 » و جاى ديگر مىگويد : « اگر بيچاره ( عاشق ) سر از لجهء مودت برآرد و در عالم و داد قدمى نهند ناوك جان بر ديدهء وقتش زند » « 7 » .
در تمهيدات و مكاتيب قاضى همدانى هميشه با لغاتى مانند : دريغا ، اى عزيز ، اى دوست و صيغههاى مخاطب و امثال آن بسيار بر مىخوريم در حالى كه از اين نوع
هامش
( 1 ) - تمهيدات ص 229 - 230 .
( 2 ) - لوائح ص 50 ؛
( 3 ) - تمهيدات ص 221 .
( 4 ) - تمهيدات ص 244 .
( 5 ) - لوائح ص 51 .
( 6 ) - لوائح ص 79 .
( 7 ) - لوائح ص 89 ؛ ر ك : فهرست تمهيدات : لغات عشق و عاشق .