پس نسخه بدل اين هشت نسخه
BHPU
هستند بجاى كلمات و جملههائى كه در هشت نسخه يكجور هستند سه نقطه « . . . » به كار برديم و در اين صورت هر كلمه يا جمله يا عبارتى كه نسخه بدل بود عينا در حاشيه ثبت شده ؛ همچنين عبارات طولانى را در حاشيه بسه نقطه نشان دادهايم تا از حجم كتاب كاسته شود .
4 - شكوى الغريب
شكوى الغريب رسالهايست به زبان عربى ، كه عين القضاة در سى و سه سالگى « 1 » هنگامى كه در زندان بغداد اسير بوده براى دفاع از خود نوشته است . قديمترين مورخانى كه رسالهء شكوى الغريب را در تأليف خود ذكر كردهاند عبارتند از سمعانى و عماد الدين اصفهانى تاريخنويسان قرن ششم هجرى . عماد الدين مىگويد :
« عين القضاة را رسالهايست كه از زندان به برادران همنژاد خود نوشته و در آن با سوز و گداز حال خود را بيان داشته است اين رساله پر است از طلب استرحام كه اوصاف گوناگون را در آن جمع كرده است » « 2 » . سبكى مورخ قرن هشتم دربارهء شكوى الغريب چنين نوشته است : « رسالهاى كه عين القضاة از بغداد به دوستان و برادران همدانى خود نوشته است ديدم كه اگر آن را بر سنگها خوانند سنگها درهم شكسته مىشوند » « 3 » .
عسقلانى در قرن نهم بشكوى الغريب نيز اشاره كرده و دربارهء شكوى از قول سمعانى چنين نوشته است : « سپس سمعانى دربارهء رسالهاى كه عين القضاة در زندان
هامش
( 1 ) - شكوى الغريب ص 65 ؛
( 2 ) - « و لعين القضاة رحمة اللّه عليه رسالة كتبها الى اخوانه بنى جنسه من حبسه يبكى فيها على نفسه و هى فى غاية الاستعطاف قد جمع فيها كل وجه من الاوصاف » خريدة القصر نسخهء خطى ص 58 ؛
( 3 ) - « و رأيت رسالته التى كتبها فى بغداد الى اصحابه و اخوانه بهمذان التى اذا قرئت على الصخور لا نصدعت » طبقات الشافعية جزء 8 ص 237 ؛