3 - فروق
شايد كتاب الفروق و معنى الترادف تأليف ابو عبد اللّه محمّد بن على الحكيم الترمذى بوده است . اين كتاب در ذكر افعال و اخلاق فاضله و ضدّهاى آن و بيان فرق بين آنهاست ، مثل : مدارات و مداهنت ، محاجت و مجادلت ، مناظره و مغالبه ، انتصار و انتقام و غيره است . حكيم ترمذى در فروق كوشيده است اثبات كند كه كلمات مترادف به معنى واقعى آن وجود ندارد . چون رئوس مطالب / سرفصلهاى ارشاد نيز به روش تضاد و ترادف برگزيده شده است ، تأثيرپذيرى مؤلف از استاد معنوى خود حكيم ترمذى طبيعى به نظر مىآيد .
ابو الفضل محمّد بن صالح بن محمّد بن هيثم كرابيسى سمرقندى ( م : 322 ه ) نيز كتابى به نام الفروق در عقايد دارد . « 1 »
4 - فقه الاكبر
كتابى است معروف در كلام و اصول عقايد ، تأليف امام اعظم ابو حنيفه نعمان بن ثابت ( ح 80 - 150 ه ) . برخى مىگويند كه حماد بن ابو حنيفه آن را از امام ابو حنيفه روايت كرده است . « 2 »
5 - فوائد
جز آنچه قلانسى گفته كه فوائد تأليف خواجهء امام ابو اسحاق بشاغرى است (
b
90 /
T
) ، دربارهء اين كتاب دانسته نيست . مؤلف در مواردى كه از خواجهء امام بشاغرى نقل قول كرده است - خواه با ذكر فوائد ، خواه بدون نام - احتمال دارد كه اقتباسى از فوائد او باشد .
6 - لؤلئيّات
تأليف ابى المعين / ابو مطيع محمّد بن مكحول بن الفضل النسفى ( م : 318 ه ) است .
هامش
( 1 ) . ر . ك : تاريخ التراث العربى ، جلد 1 ، بخش 4 ، ص 146 ؛ تاريخ نگارشهاى عربى ، ج 1 ، ص 621 ، 955 .
( 2 ) . براى شرح حال مؤلف و گزارش كتاب ر . ك : الجواهر قرشى ، ج 2 ، ص 265 ؛ تاريخ نگارشهاى عربى ، ج 1 ، ص 573 .