[ 32 ] فصل فى معرفة هموم الدّنيا من هموم الآخرة
خواجه حكيم را - رحمه اللّه - پرسيدند كه مرد پيش دل خويش غمها « 1 » بيند به چه داند كه اين غمهاى دينى است يا دنيايى ؟ گفت : غم دينى روشنايى دارد و بىپژمانى و هرچند غم دينى بيش شود ، بنده را زارى به در مولى عزّ و جلّ بيشتر شود و غم دين با بر بود و چون مدّتى غم خورد ، بر وى پديد آيد يعنى حال باطن وى بهتر شود . و غم دنيايى تاريكى دارد و تنگى و پژمانى . هرچند غم دنيايى بيشتر خورد به باطن به تدبيرها مشغولتر شود و به ظاهر به حيلهها و به در مخلوقان دوانتر شود . و غم دنيايى [
a
171 ] بىبر بود ، هرچند بسيار بود « 2 » هيچ بر پيدا نيايد و نيز دلش بدتر « 3 » شود . و غم دين با غم دنيا ضدّاند . هركه را غم دنيا مهم « 4 » شود ، پديد آيد كه غمهاى دينى مرو را اثر نمىكند مگر كسى را كه دنياييش از بهر دين بود ، چه آن غم به حقيقت غم دين بود ، چنانكه ياد كرده شد . و اللّه أعلم بالصّواب ، و إليه المرجع و المآب . « 5 » * * *
هامش
( 1 ) . غمهاى خويش .
( 2 ) . بخورد .
( 3 ) . بتر .
( 4 ) . + تر .
( 5 ) . « و اليه المرجع المآب » ندارد ؛Tترقيمه + : وقع الفراغ من تنميق هذا الكتاب وقت الضّحى فى يوم الخميس من شهر المبارك المحرّم سنة تسع منة الهجرية على يد الفقير الحقير الجانى محمّد البدخشانى غفر اللّه له و لوالديه و لمن أحسن إليهما و إليه و لجميع المسلمين أجمعين فى دار السّلطنة قسطنطنية صانها اللّه عن الآفات .رحمت حقّ باد بر خوانندهها * كز كرم بخشند بر كاتب دعا