دربارهء نسبت « قلاس / قلاسى » نيز تذكرهنويسان توضيحاتى دادهاند ، مثلا :
- « القلّاس : بفتح القاف و تشديد اللام الف و فى آخرها السّين المهملة ، هذه النسبة الى القلس فيما يظن السمعانى و هو الحبل الذى تربط به السفينة نسبة محمّد ابن خزيمة . . . » « 1 »
اطلاعات ما از احوال شخصى مؤلف بسيار ناچيز و اندك است و فقط از بعضى عبارات كتاب مىتوان برخى خصايص شخصى او را به دست آورد . مثلا مؤلف در ديباچه مىگويد :
« آنچه مرا از علم معرفت و وعظ معلوم شده بود از كتب پراكنده و از پدرم خواجهء امام ابو بكر بن محمّد القلانسى - تغمده اللّه بعفوه و غفرانه - و از استادان خويش - رضوان اللّه عليهم اجمعين - » (
a
2 /
T
)
از اين عبارت مىتوان به دست آورد كه او كتابهايى در موضوع اخلاق و معرفت را خوانده بود و شخصى اهل مطالعه بود و نخستين معلّم و مربّى او پدرش بوده و البته از ديگر استادان نيز چيزهايى آموخته بود . پدر و استادان او در هنگام تأليف ، در گذشته بودند .
پيشتر در شرح حال پدر مؤلف واقعهاى از يك واعظ [ سمرقندى ] آوردهايم كه قولى از امام ابو حنيفه را توجيه كرده بود و مؤلف دربارهء آن ترديدى داشت و براى روشن شدن مطلب از پدرش سؤال كرده بود (
a
120 /
T
) . از اين پرسش مىتوان نتيجه گرفت كه مؤلف
هامش
- ابو محمد آدم بن محمد قلانسى از محدثان شيعهء امامى و معاصر شيخ مفيد ( 336 - 413 ه ) . ر . ك :
تاريخ علماى بلخ ، ج 1 ، ص 76 - 77 .
- شيخ عبد الصمد بن حسن بن محمد بن حسن قلانسى سرخسى از مريدان خاصّ و اصحاب عشرهء شيخ ابو سعيد ابو الخير ( 357 - 440 ه ) . ر . ك ، اسرار التوحيد ، 106 و تعليقات 709 .
- ابو العز محمد بن الحسين بن بندار الواسطى قلانسى ( 435 - 511 ه ) . ر . ك : سير اعلام النبلاء ، ج 19 ، ص 496 .
- محمد بن حسين بن على قلانسى ( م : 27 محرّم 535 ه ) . ر . ك : التحبير ، ج 2 ، ص 119 .
- ابو القاسم عمر بن اسماعيل بن عبد الله قلانسى نيشابورى ( سلخ محرم 455 - 2 شعبان 543 ه ) . ر . ك :
التحبير ، ج 1 ، ص 516 .
( 1 ) . الجواهر المضيّة ، ج 2 ، ص 339 .