باب اوّل در توحيد است
بدان كه حقيقت توحيد اعتقاد جازم ثابت مطابق واقع است به عدم شريك واجب در الوهيت و خواصّ آن از اسما و صفات ؛ و اظهر خواصّ الوهيت وجوب وجود است .
و امّا مراد از توحيد در اين مقام - كه اوّل اصول خمسه است - [ 13 ] معرفت اللّه تعالى است به ذات و صفات . « 1 » و تسميهء اين معرفت به توحيد ، از قبيل تسميهء كلّ به اسم جزء اشرف و افضل اجزا است . و شكّ نيست كه اثبات توحيد « 2 » به اين معنى ، موقوف است اوّلا بر اثبات وجود واجب ؛ و تمامى ابحاث متعلّقهء به ذات و صفات سبعهء واجب مندرج است در اين باب ، چنانچه بعد از اين به تفصيل خواهد آمد ؛ إن شاء اللّه تعالى .
هامش
( 1 ) . ح : قال الشيخ فى تعليقاته : و نحن نعرف الأوّل أنّه واجب الوجود بذاته معرفة أوّلية من غير اكتساب . « منه » [ التعليقات ، ص 35 ] . در نسخهء « ش » اين حاشيه وجود ندارد .
( 2 ) . ح : قال أمير المؤمنين على ( ع ) فى دعائه : « و أسئلك بتوحيدك الذى فطرت عليه العقول و أخذت به المواثيق و أرسلت به الرسل - صلوات اللّه و سلامه عليهم - و أنزلت به الكتب و جعلته أوّل فرائضك و نهاية طاعتك .
فلم تقبل حسنة إلّا معه و لا تغفر سيّئة إلّا بعده » . هذا حديثه - سلام اللّه عليه - و كفى به شهيدا ؛ فتدبّر فيه ، فإنّه من باب جوامع الكلم ؛ « منه » . در نسخهء « ش » اين حاشيه وجود ندارد .