فأقول : سحقا سحقا لمن غيّر بعدى » « 1 » .
و بعضى بر آنند كه هر يك از پيغمبران را حوض خواهد بود و حوض پيغمبر ما - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - كوثر نام دارد .
عقيده در حشر بهايم و حيوانات
بدان كه محقّقان متكلّمين از اماميه و اشاعره خلاف كردهاند در حشر بهايم و غير ايشان « 2 » از انواع حيوان . محقّق طوسى در رسالهء فصول فرموده كه بهايم محشور خواهند « 3 » شد و ايشان « 4 » را هم زنده خواهند كرد بنابر اقتصاص « 5 » ميان ايشان ، حيث قال « 6 » : « الوحوش « 7 » تحشر « 8 » كما وعد للإنتصاف « 9 » و ايصال « 10 » أعواض « 11 » الآلام « 12 » إليها كما يليق بعدله و كذلك المكلّفون و [ 213 ] غير المكلّفين يوصل إليهم أعواض آلامهم و مشاقّهم و يحاسب « 13 » الجميع محاسبة حقّة « 14 » . » « 15 »
و بى تكلّف ، احاديث صحيحه - كه پيش اشاعره هم به صحّت پيوسته ، چنان چه در صحيح « 16 » بخارى است ، لا سيّما در كتاب زكات - ناطق است به حشر بهايم بر وجهى كه قابل تأويل نيست ؛ و با وجود اين نقول « 17 » ، شيخ اشعرى بر آن رفته « 18 »
هامش
( 1 ) . با اندكى تفاوت در بحار الأنوار ، ج 18 ، ص 122 و ج 28 صص 26 - 27 .
( 2 ) . س : انسان .
( 3 ) . س : خواهد .
( 4 ) . س : انسان .
( 5 ) . س : « اختصاص » .
اقتصاص به معناى قصاص دادن يا قصاص خواستن است . ر . ك . لغتنامه ، ج 2 ، ص 2667 .
( 6 ) . س : قالوا .
( 7 ) س : الوجوش .
( 8 ) . اصل : بحشر .
( 9 ) . « الإنتصاف هو إيصال عوض الألم إلى المجنىّ عليه ، أعمّ من أن يكون من الجانىّ أو غيره » . إرشاد الطالبين إلى نهج المسترشدين ، ص 286 .
( 10 ) . س : اتصال .
( 11 ) . اصل : الأعواض .
( 12 ) . اصل : - الآلام .
( 13 ) . س : نحاسب .
( 14 ) . اصل : حقيقة .
( 15 ) . فصول ، صص 47 - 49 .
( 16 ) . اصل : - صحيح .
( 17 ) . اصل : بقول .
( 18 ) . س : رفتهاند .