رجحان پذيرد [ 196 ] و گرانبار شود ؛ و اگر از سر جهل و سمعه و ريا باشد و بر نهج حقّ نباشد ، « 1 » در ترازو چون هباى « 2 » هوا بىوزن و ناچيز شود ، كما قال تعالى :
« وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً »
« 3 » .
عقيده در حقيقت صراط
بدان كه صراط حقّ است و ثبوت آن به تواتر اخبار و اجماع امّت است . و صراط نام آن پلى « 4 » است كه بر بالاى دوزخ كشيدهاند و در اخبار نبوىّ - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - مروى است كه صراط باريكتر است از موى و تيزتر است از شمشير ؛ و مردم « 5 » در رفتن بر اين صراط بر تفاوت بسيار باشند : بعضى چون برق بگذرند ، و بعضى [ 197 ] چون سوار تازنده ، و بعضى به روش معتاد ، و بعضى افتان « 6 » و خيزان و به دست و دندان و بعضى خود نتوانند گذر كرد « 7 » . قال تعالى :
« ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا »
« 8 » .
و مثل صراط آخرت در دنيا صراط مستقيم است در علم و عمل ؛ و تفاوت خلايق در گذشتن بر صراط و پل « 9 » و دوزخ ، بنابر تفاوت ايشان است در سلوك طريق مستقيم در علم و عمل . پس هر كه در اعتقادات و عبادات به طريق محمّدى - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - و اهل بيت آن حضرت اقرب است ، سلوك صراط و گذر بر آن بر او اسهل است ؛ و هر كس كه دور تر است از طريقهء حقّهء محمّدى - صلّى اللّه عليه [ 198 ] و آله و سلّم - و اهل بيت آن حضرت - سلام اللّه عليهم - او را گذر
هامش
( 1 ) . ش : - و بر نهج حقّ نباشد .
( 2 ) . س : چون مد هبادجو .
« هباء » همان گرد و غبار هوا است كه از روزن در آفتاب پيدا آيد . ر . ك . لغتنامه ، ج 14 ، ص 20670 - 20671 .
( 3 ) . ش : - و بر نهج حقّ نباشد .
( 4 ) . اصل : پولى .
( 5 ) . ش : + و مردم .
( 6 ) . س : آفتان .
( 7 ) . با اندكى تفاوت در بحار الأنوار ، ج 8 ، صص 64 - 65 .
( 8 ) . مريم / 72 .
( 9 ) . اصل : پول .