يعنى دميده خواهد شد در صور كه عبارت از شاخى است كه اسرافيل در آن خواهد دميد ، و ظاهرا كه وجه حكمت در اين آنست كه مردمان بسبب آن بدانند كه انتهاء امر ايشان در دار تكليف است ، پس درين كريمه تشبيه صور است به آن چيزى كه ميان مردمان متعارف و مشهور است از صداى بوق در وقت فرود آمدن و برخاستن ، چنانچه قافلهسالاران را مىباشد .
« فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ »
يعنى فوت مىشود از شدت آن آواز كه در زمين و آسمان است
« إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّهُ »
مگر او را كه حق تعالى خواهد كه هلاكت نيابد .
بعضى را اعتقاد آنست كه مراد ازيشان جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل و عزرائيل است چنانچه منقول از سدى است و مروى از حديث مرفوع آنست كه ايشان بعد از نفخ صور وفات خواهند يافت ، و بعضى را اعتقاد آنست كه مراد از ايشان شهيداناند ، و بعد از آن نفخ دوم در صور واقع خواهد شد و بعضى را اعتقاد آنست كه حق تعالى جميع اجسام را بعد از ميرانيدن خلايق فانى خواهد ساخت بعد از آن ايشان را اعاده خواهد فرمود .
« فَإِذا هُمْ قِيامٌ »
اخبار از سرعت آفريدن خلقانست
« يَنْظُرُونَ »
يعنى تقليب حدقه خود خواهند كرد ، در حالتى كه متحير و مبهوت خواهند بود ، يا آنكه انتظار خواهند داشت كه چه بر سر ايشان خواهد آمد
« وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها »
يعنى زمين روشن خواهد بود بنور عدالت حق تعالى يا بنورى كه بارى تعالى آن را خواهد آفريد
« وَ وُضِعَ الْكِتابُ »
يعنى نامهاى بندگان كه ملايكه آنها را نوشته بدست ايشان خواهند داد ، تا تلاوت نمايند كه
« وَ جِيءَ بِالنَّبِيِّينَ وَ الشُّهَداءِ »
يعنى انبيا و شاهدان بر امتان در آنچه ازيشان ديدهاند ، و بعضى را اعتقاد آنست كه در روز قيامت در پيشگاه معدلت صورت حال بندگان بر نحوى است كه غايت مشابهت به صورت حال دنياى ايشان بر نوعى كه متعارف است از احضار عدول و شهود و خصوم در مجلس حكم دارد .