لطيفه دوم
جايز است كه حق تعالى بطريق وحى ابراهيم را اعلام نموده باشد كه اگر كوكب فلانى طلوع كند يا غروب يا مقارنت با كواكب ديگر نمايد تو بيمار خواهى شد و اين را از قبيل علامت گذاشته باشد نه علت و سبب .
و اما جواب از شبهه دوم به دو لطيفه است .
لطيفه اول
جايز است كه آن حضرت در آن وقت بيمار بوده باشد پس كذب و دروغ از چه وجه باشد ؟
لطيفه دوم
جايز كه مراد از سقم بيمارى دل از حزن و غم از عناد بتپرستان و به راه نيامدن ايشان باشد . و بنابراين جايز است كه مراد از نجوم در اين كريمه نجومى باشد كه در كريمهء
« فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأى »
تا آخر آيات باشد .
يعنى آن حضرت نظر در كوكب كرده تا كه احوال آنها را از قدم و حدوث بداند و خاطرنشين آن مردمان نمايد بطلان گمان ايشان را دربارهء خدائى آن ستارگان .
و بعد از آن فرمود كه
« إِنِّي سَقِيمٌ »
يعنى از كفر و نابخردى شما كه توجه به عبادت اين ستارگان با وجود غروب و تغير ، كردهايد .
شبهه چهارم كريمه « أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْراهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ »
الآية
وجه شبهه آن است كه آن حضرت منتقل از حجت بحجتى ديگر شده بىآنكه اول را تمام