پرواز بپايمردى سلّم نظر صاعد مدارج آن تواند شد و بدستيارى كمند لفظ و معنى بر شرف غرف آن راه تواند يافت .
چهگويم در مدحت آن كه زياده از هزار سال است كه از آسمان نازل شده است و غواصان بحار معانى در آن درياى بىپايان غوص كرده درر معانى و مقاصد و غرر مبانى و فوايد از آن بيرون آوردند و هنوز يك شمّه بيرون نيامده است .
چه در مدحت بلاغت آن گويم كه از آن بليغتر است كه ببدرقه براق لفظ و رفرف معنى بنخستين مرتبهء سدرة المنتهاى آن توان رسيدن چنانچه چندين آيه را دلالت بر اين مدعى است ، پس مشتمل بر چندين لطيفه است .
لطيفه اول كريمه « إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ »
.
بدان كه خلاف ميان علماء اسلام واقع است در اينكه اعجاز قرآن از چه سبب است ؟ بعضى را اعتقاد آنكه در اعلى طبقات فصاحت و بلاغت است و بعضى را اعتقاد آنكه باسلوب عجيب و نظم بديع است و بعضى را اعتقاد آنكه مشتمل بر علم غيب است .
و بعضى را اعتقاد آنكه صرفه است و مراد از اين آن است كه حق تعالى قدرت فصحا و بلغا را بازميداشت از اينكه مثل سورهء از قرآن مانند سورهء كوثر و سورهء عصر بياورند با وجود اينكه قدرت ايشان مانند اتيان به مثل اين سورهها بود ، پس در بازداشتن ايشان از آوردن بمانند سورهء از قرآن دلالت است بر آنكه از جانب حق تعالى است ، چه ايشان را قدرت بود و نهايت عناد داشتند - :
نظر ناپاكان نفاق جوى و آلودگان شقاقخوى ، از الواث تعلقات اكوانى و ارجاس رذايل نفسانى مبرا نبوده بلكه لجاجت ايشان در اين باب روزافزون