در طبقه هفتم زمين است ، و كل اين تفاسير مبالغه در شمول علم باري تعالى است
« وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ »
.
شيخ طبرسي فرموده است كه بارى تعالى جميع چيزها را جمع نموده است درين آيه چه معلوم است كه اجسام خالى نيست از يكى از اين دو صفت ، و بعضي را اعتقاد آن است كه مراد از رطب و يابس آنچه رويد از زمين و آنچه نرويد ، و مروي از حضرت أبي عبد اللّه عليه السّلام آن است كه « ورقه » سقط است ، يعني فرزند نارسيده كه از مادر جدا شود ، « و حبه » فرزند است « و ظلمات الأرض » ارحام است ، و « رطب » جنين است « و يابس » مقابل آن
« إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ »
لوح محفوظ است ، چنانچه مقاتل گفته ، و عبارت از علم خداست چنانچه زجاج گفته و بالجمله درين آيه دلالت است بر اينكه باري تعالى عالم به همه چيزهاست خواه غايب باشد و خواه حاضر ، خواه پيش از آن باشد كه آن شيء موجود شود و خواه بعد از وجود آن شيء باشد .
لطيفة فيها تفصيل [ علم تفصيلى ]
بدان كه مراتب علم تفصيلى واجب چهار است : لوح و قلم و كتاب محو و اثبات كه عبارت از نفس منطبعه فلكى است ، و نظام وجود عالم و چون هر مرتبه لاحقه تفصيل نظر بمرتبه سابقه است ، و هر مرتبه سابقه اجمال نظر بمرتبه لاحقه ، بعيد نخواهد بود كه اين آيهء كريمه به ترتيب اشاره به اين چهار مرتبه باشد ، به آن كه
« مَفاتِحُ الْغَيْبِ »
اشاره بصور علميه اشياء كه در لوح است باشد
« وَ يَعْلَمُ ما فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ »
اشاره بصور علميه اشياء كه در قلم است باشد
« وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ »
اشاره بصور علميه كه در نفس منطبعه كه بمنزله قوّهء خياليه نفس مجرّد فلكيه است باشد
« وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ »
اشاره بنظام عالم از مجرّدات و ماديّات و كليات جزئيات باشد .
بيان اين مقصود بوجهي ديگر آن است كه علم بارى تعالى باشياء اجمالى است يا تفصيلي ، و اين بر دو قسم است : علم قبل الوجود ، و علم حين الوجود و
« عِنْدَهُ