جامه و لباس بيرون مىآمد و از سر آن موها خون زرد مىريخت . و همهء ايشان يا خصوص يهودا غضب او ساكن نمىشد تا كسى از نسل يعقوب دست بر او گذارد . چون يوسف ( ع ) خواست برادر خود ابن يامين را نگهدارد به غضب در آمدند و يهودا سه مرتبه به غضب در آمد و خون از موى او جارى شد . چون يوسف ( ع ) آن حالت را ديد طفلى از فرزندان او حاضر بود و بازى مىكرد و بر دستش انارى از طلا بود كه با او بازى مىكرد .
حضرت يوسف ( ع ) آن انار را از طفل گرفت و به جانب يهودا انداخت . چون طفل رفت آن را بردارد دستش به يهودا خورد غضبش ساكن شد . و حضرت در هر دفعه چنين كرد .
يهودا گفت البته در اين خانه كسى از فرزندان يعقوب هست . 233
تنبيه
گمان نكنى كه آنچه گفتيم منافات دارد با قاعدهء
وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى
234 و يا با اختيار مختار بودن مكلّفين منافات دارد . هيچ منافات ندارد . بسيار ديدهاى كه دشمن ، باغ و اشجار دشمن را خراب مىكند و طفل او را بكشد و يا با زن او عمل بد كند ، و هيچ عداوت به اشجار و طفل و زن ندارد بلكه اينها را به جهت عذاب نمودن دشمن نمايد و همهء اينها عذاب او است . و دوست تو باغ و عمارت و اطفال و عيال تو را حفظ كند و به ايشان احسان و نيكوئى نمايد ، و با ايشان بذاته دوستى ندارد و اينها را به جهت راحت تو و احسان به تو مىنمايد . و حق تعالى فرمود
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ
235 ( بقره ) . و امّا منافات با اختيار ندارد زيرا كه اينها چنانچه مكرّر گفتهايم از مقتضياتاند و علّت تامّه نيستند .
فروع
اوّل آن كه از آنچه گفتيم ظاهر شد كه بعضى از گناهان به عفو نزديكترند از بعضى ديگر ، مثل اين گونه گناهان كه باعث آن ديگران شدهاند .
دوّم آن كه به تجربه معلوم شده و در اشعار ذكر كردهاند كه بسيار درخت قطع كردن باعث كوتاهى عمر مىشود . و دانستى كه در باطن فى الحقيقه ميان درخت و شاخههاى او همان اتصال و نسبتى است كه ميان علّت و معلول و ميان اصل و فرع و ميان نسب و سلسله مىباشد . لهذا در آيات به لفظ شجرهء طيّبه و شجرهء خبيثه و شجرهء