عيسى و محمّد « 1 » . و خداوندان ادوار علمى « 2 » آل ابراهيم بودند كه نبشتهء الهى را از آفرينش بر خواندند و حكمت اندر صنعت بشناختند و غرض صانع از آن بدانستند و ملك دو جهان مر ايشان را حاصل شد بدانچه هم بر عالم سفلى پادشاه شدند و هم بر عالم علوى كه آن مردم است ، و ملك خداى تعالى اين است و ما را جز اين دو عالم كه زير فرمان ايشان است ، چيزى ديگر معلوم نيست . و جهّال و مدبران عالم به دل مر فضل ايشان را منكرند ، چنان كه خداى تعالى همىگويد ، قوله :
أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَيْناهُمْ مُلْكاً عَظِيماً
« 3 » . اين آيت همىگويد : « ملك عظيم » كتاب و حكمت است و آن مر آل ابراهيم راست عليهم السّلام ، و تفسير و معنى حكمت عملى باشد به علم ، پس هر كه مر عمل شريعت را به علم كاركننده است ، او به آل ابراهيم پيوسته است و مر او را از آن ملك عظيم كه مر ايشان راست ، نصيب است . و كتاب كه خداى همىگويد اندر اين آيت كه مر آل ابراهيم را داديم ، تأييد است كه بدان مر اين كتاب الهى را كه آفرينش عالم است بر خوانند و غرض صانع از او بشناسند . ]
[ پس گوييم كه حاصل شدن غرض صانع عالم از اين صنعت پرحكمت به آخر اين دور ششم ، محمّدى منتظر است كه حكمت از فرزندان ابراهيم اندر عالم مفاض گشته است - اعنى اندر عالم سخنگوى - تا از اين عالم كه او دوزخى است اندر حدّ قوّت ، مر پرهيزگاران را به حكمت برهانند و مر ستمكاران را اندر او دست بازدارند تا به عذاب جاويدى رسند پس از برخاستن اين صنعت ، چنان كه خداى تعالى همىگويد ، قوله :
ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا
« 4 » . و دليل بر درستى اين تأويل كه گفتيم : پرهيزگاران از اين عالم برهند و ستمكاران اندر اينجا بمانند ، قول خداى است كه پيش از اين همىگويد ، قوله :
وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا
هامش
( 1 ) .B: + صلوات اللّه عليه و آله اجمعين .
( 2 ) .B: عملى . / تصحيح قياسى . اين بخش از متن در نسخهءCوجود ندارد . /
( 3 ) . النساء ( 4 ) : 54 .
( 4 ) . مريم ( 19 ) : 72 .