و ناطقان . و بايد كز اين اشخاص گزيده از هر مرتبتى شش باشد - هم از مرتبت نباتى و هم از مرتبت حيوانى و هم از مرتبت ناطقى - اندر اين عالم مردم . و اين اشخاص از يك نسبت باشند « 1 » اندر عالم مردم ، چنان كه نبات و حيوان و مردم اندر عالم جسمى از يك مواليدند . و به تمام شدن اين عدد از اين اشخاص ، پديد آمدن آن شخص باشد از عالم كه غرض عالم از اين صنع اوست . و ششم اين گزيدگان از مرتبت نطق كه همى از عالم خرد ناطقى پديد آيند ، محمّد مصطفى است صلّى اللّه عليه و آله كه خداى تعالى مر نبوّت را به دو مهر كرده است ، بدين آيت كه گفت ، قوله :
ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ وَ لكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَ خاتَمَ النَّبِيِّينَ وَ كانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً
« 2 » . ]
[ و اندر تأويل اين آيت گوييم كه مردان عالم كهين - كه مردم است - پيغامبرانند كه مصلحت خلق اندر قيام ايشان است به كار خلق ، چنان كه مصلحت زنان اندر قيام مردان است به كار ايشان ، چنان كه خداى تعالى همىگويد ، قوله :
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ
« 3 » . و تأويل اين آيت تفضيل پيغامبران را همىخواهد بر امّت كه ايشان عليهم السّلام مردان امّتند ، چنان كه ديگر جاى « 4 » همىگويد ، قوله :
وَ لَقَدْ آتَيْنا بَنِي إِسْرائِيلَ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلَى الْعالَمِينَ
« 5 » . و مر رسول را عليه السّلام به كار امّت فرمود ايستادن ، بدين آيت ، قوله :
يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ * قُمْ فَأَنْذِرْ
« 6 » ، چنان كه مردان ايستند به كار زنان . و اگر بدانچه مردى را بر زنى پادشاهى است ، مرد از زن فاضلتر است به قول خداى تعالى ، و « 7 » بدانچه زن از مرد كمتر است به فضل ، مرد بر او پادشاست ، چرا « 8 » آن كس
هامش
( 1 ) .B: باشد . / تصحيح قياسى /
( 2 ) . الأحزاب ( 33 ) : 40 .
( 3 ) . النساء ( 4 ) : 34 .
( 4 ) .B: جاى ديگر . / تصحيح قياسى . اين بخش از متن در نسخهCوجود ندارد . /
( 5 ) . الجاثية ( 45 ) : 16 .
( 6 ) . المدّثر ( 74 ) : 1 ، 2 .
( 7 ) .B: - و . / تصحيح قياسى /
( 8 ) .B: جز . / تصحيح قياسى /