المشهور الّذي أصله و مولده من آمل خاله و لذلك قال :
بآمل مولدي و بنو جرير * فأخوالي و يحكي المرء خاله
فها أنا رافضي عن تراث * و غيري رافضي عن كلاله « 1 »
و كذب ؛ لم يكن أبو جعفر - رحمه اللّه - رافضيّا و انّما حسدته الحنابلة فرموه بذلك فاغتنمها الخوارزمي ( الى آخر ما قال ) .
أقول : خال أبي بكر الخوارزمي هو محمّد بن جرير بن رستم الطبريّ و هو غير صاحب التاريخ و التفسير « 2 » و صاحبهما اسمه محمّد بن جرير بن يزيد الطبريّ المولود في آمل طبرستان و أوقع ياقوتا في الاشتباه اتّحاد الكنية و الاسم و النسبة .
نگارنده گويد : صاحب اعيان الشيعه ( ره ) در اين سخن پيرو قاضى نور اللّه شوشترى ( ره ) است و نصّ عبارت او در مجلس اوّل از مجالس المؤمنين تحت عنوان « آمل » اين است ( ج 1 چاپ اسلاميّه ؛ ص 98 - 99 ) :
« صاحب معجم گويد : آمل - بضمّ ميم و لام بزرگتر مدينهايست در طبرستان و در آنجا سجّادههاى طبرى و گليمهاى خوب مىبافند ، و در اوّل اسلام دو هزار سوار مسلّح از آنجا بيرون مىآمد و بسيارى از علما از آنجا بيرون آمدهاند امّا ايشان را طبرى مىگويند .
و از آن جاست ابو جعفر محمّد بن جرير الطبرى صاحب تفسير و تاريخ مشهور كه اصل و مولد او « آمل » است ، و همچنين أبو بكر محمّد بن عبّاس خوارزمى كه اصل او از آمل است و ابو جعفر طبرى را خال خود مىدانسته و در بيان اصل و نسب خود اين شعر گفته : بآمل مولدي ( تا آخر دو شعر سابق الذكّر ) امّا او در دعوى نسبت خود بابى جعفر كاذب است زيرا كه ابو جعفر رافضى نبود ليكن حنابله از روى حسد تهمت رفض بر او كرده بودند و خوارزمى مذكور كه برفض و سبّ صحابه مجاهر
هامش
( 1 ) - مرهذان البيتان فى ترجمة محمد بن جرير الطبرى برواية اخرى يختلف فيها البيت الثانى عما ورد هنا . ( پاورقى نيز از أعيان الشيعه نقل شد ) .
( 2 ) - مشهور در انتساب خوارزمى بطبرى آنست كه مراد از طبرى صاحب تاريخ و تفسير است چنان كه ابو الحسن بيهقى ( نقلا عن تاريخ الحاكم النيسابورى ) به آن تصريح كرده است و كلام او در صدر ترجمه گذشت .