اوّل آن ساقط است و اگر كامل هم ميبود فايدهاى نمىداشت زيرا قسمت موجود از آن به خوبى نشان مىدهد كه قسمت مفقود نيز بعينه مانند نسخهء « ح » بوده است پس دو نسخهء « ح ، د » در اين امر يكسانند .
امّا نكتهاى كه وعده كرديم بگوئيم آنست كه :
در آخر عبارت منقوله از « كتاب وزارت در عهد سلاطين بزرگ سلجوقى » اين كلمات به چشم مىخورد .
« و رضي الدين أبو سعد مستوفى خورى ( خوافى ) و پسرش خواجه عزيز الدين مستوفى كه مشير و مدبّر ملك سلطان معظّم ابا طالب طغرل بن ارسلان و جهان پهلوان أعزّ اللّه أنصارهما است » .
نگارنده در كتاب نقض در ذيل صفحهء 224 بعد از نقل عبارت دو نسخهء « ح ، د » كه مشتمل بر نقل همين عبارت بالا نيز مىباشد گفته است :
« علامهء قزوينى ( ره ) در حاشيهء اين جملهء دعائيّه « أعزّ اللّه أنصارهما » از نسخهء « ح » كه مدّتها بعنوان امانت در دستش بوده بخطّ شريف خود با مداد مرقوم فرمودهاند :
« تأليف كتاب در عهد طغرل اخير و جهان پهلوان بوده است » و در نسخهاى كه از روى همين نسخهء « ح » براى وى استنساخ شده بوده در همين مورد از حاشيه علامت استفهام كه نقطهء سؤال باشد گذاشته است كه كاشف از تحيّر و استفهام از حقيقت امر است و آن استظهار و اين استفهام هر دو بسيار متين و قابل قبول است و در مقدّمه از آن بحث خواهد شد ان شاء اللّه تعالى » .
و چون اين سخن در اينجا بميان آمد بهتر آنست كه آنچه به نظر ميرسد در اينجا بگوئيم .
از بيانات گذشته برآمد كه اين عبارت مشتمل بر جملهء دعائيّهء مورد بحث فقط در دو نسخهء « ح د » است كه بتفصيل معلوم شد كه هر دو دستخورده و متصرّف فيها است و در مقابل نسخ ديگر كه اعتبار آنها ثابت است در صورت تعارض عرض اندام نمىتوانند كرد با وجود اين به زمان حيات طغرل بن ارسلان و جهان پهلوان مىپردازيم تا مطلبى را كه خواهيم گفت براى آن زمينهاى فراهم شود و آن اينكه :
ابن الاثير در كامل التواريخ ضمن ذكر وقايع سال پانصد و هشتاد و دو تحت
تعليقات نقض ( فارسى ) — صفحة 787
مساهمون: السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
ص٧٨٧