شكوت و ما الشّكوى لمثلي عادة * و لكن تفيض الكأس عند امتلائها
يعنى
در محضر شيخ ار نفسى سرد بر آمد * معذور بداريد كه دل در خفقانست
و السّلام على من اتّبع الهدى .
اينكه مصنّف ( ره ) گفته : « و دو بيت از آن اين است : سبقت ( تا آخر سه بيت ) »
نگارنده گويد : اين سخن درست نيست به دو دليل واضح :
1 - آنكه صريحا از لحن كلام برمىآيد كه قائل اين سه بيت شخصى است كه وى با اين سه بيت خودش را وصف مىكند نه اينكه شخصى است كه ديگرى را مدح مىگويد ، و اگر شعر از متنبّى مىبود در حقّ سيف الدّوله بايستى با ضمير خطاب يا ضمير غايب يا با اسم ظاهر ميبود نه بصيغهء متكلّم وحده .
علاوه بر اين ، اين شعرهاى سه گانه در ديوان متنبّى نيست و تاكنون بحسب فحصى كه به عمل آمد معلوم شد كه در جائى نيز آنها را بمتنبّى نسبت ندادهاند .
2 - آنكه اين سه بيت را در كتب ديگر بأشخاص ديگر نسبت دادهاند .
ابن شهر آشوب ( ره ) در مناقب گفته ( ج 2 چاپ ايران ص 196 ) :
« و يروى للحسين عليه السّلام :
سبقت العالمين الى المعالي * بحسن خليقة و علو همّة
و لاح بحكمتي نور الهدى في * ليال في الضّلالة مدلهمّة
يريد الجاحدون ليطفؤوه * و يأبى اللّه الّا ان يتمّه »
صاحب « الجواهر المضيئة في طبقات الحنفيّة » در ترجمهء صاحب البدائع علاء الدّين حنفى گفته ( ص 244 ) : « أبو بكر بن مسعود بن أحمد الكاسانيّ ملك العلماء علاء الدّين الحنفيّ مصنّف البدائع الكتاب الجليل ؛ أنشد من شعره في منتصف شوّال سنة ثلاث و ثمانين و خمس مائة و وجد ذلك بخطّه على نسخة بخطّه من البدائع ( آنگاه سه بيت سابق الذّكر را نقل كرده است ليكن بجاى « بفضل خليقة » : « بصائب فكرة » و بجاى « فى الضّلالة » : « بالضّلالة » ذكر كرده است ) .
سيد على خان مدنى - نوّر اللّه مرقده - در فنّ اقتباس از انوار الربيع گفته