صاحب روضة الصّفا گفته كه : عضد الدّوله نقاوه و خلاصهء سلاطين ديلم بود ، و در ذكر مآثر و مناقب او مجلّدات پرداختهاند .
شيخ جلال سيوطي كه از اعاظم متأخّرين شافعي است او را در كتاب طبقات النّحاة ذكر كرده و گفته كه : او يكي از علماى عربيّت و ادب بوده ، و فاضل و نحوى و شيعي بوده ، و در بسيارى از فنون علم دست داشته ، و در فنّ عربيّت ابحاث خوب و اقوال مرغوب دارد . و هم او گفته كه : ابن هشام خوراوى در كتاب افصاح از او سخنان عالي رتبه نقل نموده و گفته كه : او كامل العقل و غزير الفضل ، حسن السّياسة ، شديد الهيبة ، بعيد الهمّة ، و صاحب رأى ثاقب و محبّ فضايل و تارك رذايل بوده .
و در باب ذكر ابو علي فارسى آورده كه : چون او كتاب ايضاح نحو را تصنيف نموده به نظر عضد الدّولة رسانيد عضد الدّوله آن را نپسنديد و گفت : اين از براى تعلّم كودكان خوب است و در آن چيزى زياده بر معلومات من كه در وقت صبا كسب كردهام نيست ، پس ابو علي كتاب تكمله را تصنيف نموده به خدمت او برد چون عضد الدّوله مطالعهء آن نموده فرمود كه : ابو على از آن سخن ما كه در باب كتاب ايضاح او گفته بوديم بتقليد افتاده همان مسائل را در لباس الفاظى آورده كه نه ما آن را مىفهميم و نه خودش مىفهمد .
و هم شيخ سيوطى آورده كه : روزى عضد الدّوله در ميدان سوارى از ابو على پرسيد كه : نصب مستثنى بچه چيز است ؟ گفت : بتقدير استثني پس عضد الدّوله گفت :
سبب تقدير استثني چيست و چرا تقدير امتنع نكنند تا مرفوع شود ؟ ابو على عاجز شده گفت : اين جواب ميدانى بود كه گفتم بعد از اين رجوع و تأمّل نموده جواب منقّح بعرض رسانم .
شمّهاى از مآثر عربيّت دانى او در مسألهء « أوّل ما أقول انّي أحمد اللّه » از شرح لباب قالى مذكور است . و معاصر او از علماى شيعهء اثنى عشريّه شيخ الطّائفة الحقّة محمّد بن محمّد بن النّعمان الملقّب بالمفيد است و او شيخ را انواع تعظيم و تكريم و رعايت مىنمود و چنانچه سابقا ايراد يافته در مناظرهاى كه ميان شيخ
تعليقات نقض ( فارسى ) — صفحة 593
مساهمون: السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
ص٥٩٣