گفته و از آن سلسلهء عليّه ترقّيات وافيهء عاليه نموده .
كلّيّاتش قريب به ده هزار بيت باشد و اشعار فارسى او بيش از دو هزار بيت [ شمار ] نيافته است ، امّا ظنّ غالب آنست كه قريب به چهار هزار بيت باشد و او « دعوى » تخلّص مىكند » . [ سپس اشعارى از او نقل كرده است ] .
امتحان الفضلاء ملا سنگلاخ ج 2 ص 152 ، خاتمهء مستدرك نورى 490 ، الذريعه ج 2 ص 382 ، روز روشن ص 215 ، رياض الشّعراء ، عرفات العاشقين ، مجلّهء ارمغان سال 22 ص 192 و 201 ، مجمع الفصحاء ، مونس الاحرار .
در تذكرهء خلاصة الأفكار « 1 » چنين آمده است :
« قاضى ركن دعوى فاضلى والامقدار و سخنورى بلاغت شعار است و در عربى و فارسى ديوان دارد . خلّاق المعانى و پدرش جمال الدّين عبد الرّزاق وى را مدح ميكنند « 2 » » .
در مقدّمهء ديوان ركن الدّين رو نويس كنندهء نسخه شرحى دربارهء شاعر نوشته كه در اينجا نقل مىكنيم :
« آثار مآثر و اخبار مفاخر قاضى امام سعيد ركن الدّين محمّد بن سعد بن هبة اللّه ابن دعويدار القمّى - قدّس اللّه روحه العزيز - أظهر من الشّمس است و آنكه شخصى به صورت و معنى مزيّن بوده ، فضلى وافر حاصل كرده و خطّى بغايت خوب نوشته و بر نظم و نثر عربى و فارسى قدرتى تمام داشته ، و در عهد اتابك سيّد مظفّر الدّين - انار اللّه برهانه - مدايح او گفته و همچنين بمدح وزرا و سادات كبار و حكّام قم قيام نموده ، و با منصب قضا مفتى بوده ، و اين پايه شريفتر مرتبتى و بزرگتر منقبتى است كه وضيع و رفيع را حاجت اصلى و مقصود كلّى متعلّق است بفتاوى ارباب علم ، چه بقول و قلم و لا و نعم ايشان دماء و فروج محقون و مصون گردد ، و حقوق و اموال مضبوط و محفوظ ماند . بر مقتضاى « 3 » اين مقدّمات از ديوان عربى و فارسى اين بزرگ در اين سفينه اين مقدار ثبت افتاد تا يادگارى باشد در حكميّات و طيّبات و انواع علوم مشاهير و باللّه
هامش
( 1 ) - تذكرهء خلاصة الافكار ، نسخهء خطى كتابخانه ملك .
( 2 ) - بنقل از مقدمهء دكتر بحر العلومى بر ديوان كمال الدين اسماعيل ( ص 58 ) .
( 3 ) - در اصل : مقتضى .