شايد جهات سياسى داشته ؛ چه ابو سهل بشرحيكه خواهيم ديد در قضيّهء دعوت حسين ابن منصور حلّاج چه در عهد وزارت ابن الفرات ، و چه در ايّام حامد بن العبّاس ؛ با اين داعى جديد كه اساس تشكيلات دينى فرقهء اماميّه را تهديد ميكرده و نزديك بوده است كه ريشهء نفوذ ايشانرا در دستگاه خلافت از بيخ بركند ، به سختى در افتاده و نگذاشته است كه دعوت حلّاج در بغداد و دربار قوام بگيرد و همين كيفيّات يكى از اسباب دستگيرى حلّاج و قتل او بدست حامد بن العبّاس در سال 309 بوده است . احتمال كلّى ميرود كه در قضيّهء قتل حلّاج ابو سهل نوبختى با حامد بن العبّاس موافق و شايد از محرّكين او بوده و همين سابقهء اتّحاد مسلك سياسى ، ابو سهل را در مأموريّت بواسط برعايت حقوق ديرين واداشته باشد .
2 - زندگانى علمى و ادبى او
دورهء زندگانى ابو سهل اسماعيل بن على نوبختى از يك طرف مقارن است با قسمت عمدهء ايّام غيبت صغرى و از طرفى ديگر با زمانى كه فرقهء اماميّه بر اثر مجاهدات طبقهء اوّل متكلّمين امامى و مساعى طرفداران اين فرقه در دستگاه خلافت نضج گرفته و با وجود جميع مخالفتهاى سياسى و دينى فرق ديگر و احتجاجات و ردّ و نقضهاى معتزله بر اساسى مستحكم استوار شده ، و اصول و مبانى مذهبى و كلامى آن مدوّن ، و بر قواعدى كه تقريبا پيش جميع شيعيان امامى متّفق عليها بشمار ميرفت پايدار گرديده بود .
امّا مخالفين اماميّه در اين تاريخ باز هنوز قدرت كامل داشتند و از انتقاد و نقض عقايد و مقالات فرقهء امامى دست نكشيده بودند ؛ بعلاوه در دورهء غيبت صغرى بواسطهء بروز اختلافات كثير و ظهور فرق چند در ميان شيعيان قطعيّه ، فرقهء اماميّه دوچار بحران بزرگى شد و ابو سهل كه در اين عصر رياست فرقهء مزبور را در بغداد يافته و شوكت دنيائى و مقام علمى او نيز محرز بود ، بكمك ساير افراد خاندان نوبختى و بعضى از خاندانهاى ديگر ، از يك طرف از مجارى سياسى برفع تفرقهء فرقهء اماميّه و دفع مخالفين ايشان پرداخت و از طرفى ديگر بوسيلهء استعمال حربهء كلام و بذل مجاهدات