تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تعليقات نقض ( فارسى ) — صفحة 252

مساهمون:

ص٢٥٢
و مراد از « لولى » زن بد كاره است در برهان گفته : « در هندوستان قحبه و فاحشه را لولى گويند » و نيز در برهان گفته : « خرابات بر وزن كرامات شرابخانه و بوزه - خانه و قمار خانه و امثال آن را گويند ، و بوزه بر وزن كوزه شرابى باشد كه از آرد برنج و ارزن و جو سازند و در ماوراء النّهر و هندوستان بسيار خورند » و در آنندراج بعد از ذكر عبارت غياث اللّغات با اين دو بيت استشهاد كرده : « شفائى گفته :
آنان كه زن خويش نمايند مبدّل * جمعند كه بيت اللّطف انجمن تو
و آقا رهى شاپور همچنين :
ديروز آنكه مريد شيخ دين تو بود * امروز كله شمار بيت اللّطف است »
در بهار عجم گفته : « بيت النّطاف بكسر نون و بيت النّطف بضمّ نون و فتح طاء باصطلاح لولى خانه كه در عرف هند « رجواره » خوانند و از بعضى بمعنى نجاست خانه مسموع است و اين اگر باثبات رسد مجاز خواهد بود حكيم شرف الدّين شفائى گفته :
باباى تو جاروب كش بيت لطف شد * اجداد تو گشتند بتدريج بزرگان »
و در لغت نامهء مرحوم دهخدا نيز عبارت اين سه كتاب لغت ذكر شده است . علّامهء قزوينى ( ره ) در يادداشتهاى خود گفته ( ج 4 ؛ ص 72 ) : « بيت اللّطف - ظ فاحشه خانه ( مطلع الشّمس 4 : 324 ) . يعنى فاحشه خانه اصطلاح بلاد عثمانى است يا بوده است ظاهرا ( حدائق - السّياحهء زين العابدين بن اسكندر شروانى نسخهء پاريس
5031 . p , S , 011 , f
مكرّر ) در عهد تيمور در شيراز موضع عيشى بوده است موسوم به بيت اللّطف . رجوع براي آن و براى نظاير آن در ساير بلاد ايران به مطلع السّعدين در اوايل كتاب در شرح اعمال تيمور » . آقاى ايرج افشار در ذيل اين عبارت قزوينى ( ره ) گفته : « اين اصطلاح در كتابهاى ديگر از جمله در رسالهء فلكيّه نيز استعمال شده است ص 54 چاپ ويسبادن بسال 1952 ميلادى توسط والترهينس
) zniH ( « .