بسم اللّه الرحمن الرحيم
تعليقهء 1 اينكه مصنف ( ره ) گفته ( ص 1 ؛ س 2 ) : « هر جواهر محامد » .
چنان كه ملاحظه مىشود كلمهء « هر » كه از ادوات عموم و قيود تعميم و سور قضايا در علم منطق است در اين فقره قيد كلمهء « جواهر » شده كه جمع « جوهر » است كه معرّب « گوهر » باشد و در اثناى كتاب نيز نظاير اين تعبير مكرّر به كار رفته است از آن جمله اين عبارت مصنّف ( ره ) است : « در هر كلمات كه درين كتاب بديشان حوالت كرده است » ( ص 14 چاپ اوّل ؛ س 22 ، و ص 22 چاپ دوم ، س 9 ) و نيز از آن جمله است اين عبارت او كه در جواب فضيحت پانزدهم گفته ( ص 566 چاپ اوّل « 1 » ) :
« امّا شيعه و غير شيعه هر معجزات كه در عهد رسول اثبات كنند » الى غير ذلك ، در صورتى كه اكنون در زبان فارسى كلمهء « هر » را قيد كلمات مفرده قرار ميدهيم و اين بحسب استعمال كنونى غريب به نظر ميآيد از اين روى بنقل قسمتى از شواهد استعمال اين كلمه در زمان مؤلّف و زمانهاى قريب به زمان او مىپردازيم تا معلوم شود كه در آن زمانها اين استعمال معروف و اين تعبير رايج بوده است .
قوامى رازى گفته ( ص 128 ديوان او ؛ س 5 ) :
« هر جواهر كه بحر او زايد * قيمت او نداى « كرّمنا » ست
ابو الفتوح رازى ( ره ) در روح الجنان در تفسير اين آيه
ما جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَ لا سائِبَةٍ وَ لا وَصِيلَةٍ وَ لا حامٍ وَ لكِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَ أَكْثَرُهُمْ
هامش
( 1 ) - اينكه فقط بصفحهء چاپ اوّل اشاره كرديم براى اينست كه هنوز اين قسمت در چاپ دوم چاپ نشده است و بعد از اين نيز در مواضعى كه صفحات اين چاپ را معرفى نميكنيم براى همين امر است .