همهء اين پنج نفر در اين معنى شريكند پس اسامه را بعد از اين عبارت كه : « مولاى رسولند » ياد كردن بى مورد و بدون جهت خواهد بود در هر صورت عبارت را بايد بيكى از دو وجه كه ذكر شد تصحيح كرد .
و دليل بر مدّعا كلمات علماست كه در مورد ذكر موالى در كتب مربوط بخاتم الانبياء ( ص ) ذكر كردهاند و در كتب رجال به غير از زيد حارثه كسى را بعنوان « مولاى پيغمبر بمعنى آزادشده » ياد نكردهاند حتّى دربارهء سلمان هم ترديد كردهاند مثلا ابن عبد البرّ در استيعاب گفته : « سلمان الفارسىّ ابو عبد اللّه يقال : انّه مولى - رسول اللّه » و سرّ اين آنست كه چون آزاد شدن سلمان بمكاتبه بوده و پيغمبر ( ص ) در اين معنى كمك بسزائى فرموده است امّا در باقى اين معنى بى مورد است زيرا اسامه حرّ بوده و بلال حبشى آزاد شدهء ابو بكر ، و صهيب آزاد كردهء عبد اللّه بن جدعان بوده است و از اين روى كسانى كه بذكر موالى بمعنى معتق پرداختهاند از اينان نام نبردهاند مثلا ابن سعد در طبقات بتفصيل بذكر موالى پرداخته ( ص 497 جزء يك طبع بيروت ) و غير او حتّى ابو نصر فراهى در نصاب الصّبيان موالى را به اين صورت بنظم آورده است :
اى مشترى شمايل و خورشيد كوكبه * حسن رخ تو مه چهارده شبه
مولى دوازده است نبى را يكى بنه * دگر فضاله آنگه نه بيعست و نه هبه
ثوبان رباح و صالح و مدعم يسار زيد * بو رافع و ضميره كبيشه مويهبه
و امّا اگر « مولى » را بمعنى آزاد شده نگيريم بلكه بيكى از آن معانى بگيريم كه ميتواند با اينان نيز منطبق شود ميتوان همهء اينها را از موالى پيغمبر اكرم ( ص ) شمرد چنان كه ابن شهر آشوب ( ره ) در مناقب تحت عنوان « مواليه » جماعتى را نام برده و نصّ عبارت او اينست : « مواليه ( ص ) سلمان الفارسىّ ، و زيد بن حارثة ، و ابنه اسامة ( تا آنكه گفته ) و بلال الحبشيّ و صهيب الرّوميّ » ( رجوع شود بمناقب جزء 1 ، ص 92 از چاپ بمبئى ) و مجلسى ( ره ) در سادس بحار عبارت كتاب مناقب را نقل كرده و شرح نموده است ( رجوع شود بص 733 چاپ امين الضّرب ) و گويا وجه اختصاص