كتابهائى كه ششصد سال يا بيشتر از زمان خاتون آبادى به نظر رسيده است بوده ، و خود او نيز تصريح كرده باينكه من واسطهء نقل حكايت از پيشينيان هستم و آن را از پشت كتاب نهايه نقل ميكنم چگونه ميتواند مدرك اصل حكايت براى ديگران باشد ! ؟
پس معلوم شد كه مدرك اصل حكايت همان و جاده بر پشت نهايه بوده است .
امّا اينكه آقاى دانش پژوه گفته است :
« دربارهء اين حكايت و صحّت آن نگارنده سخن داشتهام و در مقالهء نهايه در فرهنگ ايران زمين نوشتهام » چه عيب دارد ايشان قبول نكنند زيرا حكايتى است كه بعنوان « و جاده » و « رؤيت در پشت كتابى » نقل شده است و حال احاديث منقوله بعنوان و جاده معلوم است تا چه رسد بحكايتى و قضيّهاى ؛ و السّلام على من اتّبع الهدى .
و شايد سرّ اهميّت علماى شيعه بكتاب النّهاية آن بوده كه شيخ ( ره ) در آن از مضامين اخبار تجاوز نكرده است چنان كه در روضات الجنّات در اوايل ترجمهء شيخ الطّايفه ( ره ) گفته :
« و في كتاب النّهاية سلك الشّيخ ( ره ) مسلك الأخباريّ الصّرف بحيث لا يتجاوز فيها مضامين الأخبار و لا يتعدّى مناطيق الآثار » .
و محدّث نورى ( ره ) نيز به مثل اين كلام در كلام سابق الذّكر خود تصريح كرد .
17 - كتاب عروض القدورى [ كذا ] و شايد صحيح : « عروض العدوى » باشد و مراد از « عدوى » همان باشد كه در اخبار بسيار بطرق خاصّه و عامّه وارد شده است « لا عدوى و لا طيرة و لا هامّة » و چون نام اين كتاب در كتاب حاضر در ذيل مناسك الزّيارات بلافاصله ياد شده است ميتواند بود كه مراد همان كتاب باشد كه آن را بنام « زكات العروض » از تأليفات ابن جنيد اسكافى ( ره ) ذكر كردهاند نجاشى ( ره ) در ترجمهء وى از كتابهاى او كتابى بنام « زكات العروض » اسم برده و صاحب الذّريعه در حرف زاى معجمه گفته : « زكات العروض للفقيه الأقدم أبي عليّ محمّد بن أحمد بن الجنيد الاسكافيّ شيخ مشايخ النّجاشيّ » .
تعليقات نقض ( فارسى ) — صفحة 116
مساهمون: السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
ص١١٦