ايشان نه كفّار را وعيد كرده است و نه عصاة را اگر چه اين اعتقاد بر عامّه ظاهر نكنند خلاف مقاتل بن سليمان و قومى از اهل خراسان كه نزد ايشان خداى كفّار را وعيد كرده است نه فسّاق و عصاة را و با ايمان هيچ گناه كسى را زيان ندارد و از آن سؤال نشود ، و گويند شكّ و غلط و سهو و خواب بر خداى تعالى روا نباشد خلاف كيسانيّه كه ايشان اينها همه بر خداى تعالى روا دارند ، و گويند خداى تعالى شرك و كفر و فسق و نفاق و ظلم و جور و فجور و زنا نيافريند و نخواهد خلاف مجبّره كه نزد ايشان جملهء فساد كه در عالمست از كفر و شرك و نفاق و ظلم و جور و فسق و فجور خداى تعالى آفريند و بارادت او بود و خواهد كه او را ثالث ثلاثه گويند و جسمست و زن و فرزند دارد و مريم و همهء انبياء و رسل را ناسزا گويند و ايشان را بكشند و كذّاب و ساحر خوانند و قول انبيا قبول نكنند و امثال اين بسيارست ، و گويند جايز نبود كه انبيا را در دوزخ كند و كفّار را در بهشت بخلاف قول مجبّره كه گويند اگر بارى تعالى جمله انبيا و رسل و ملائكه را ابدا در دوزخ كند نيكو بود و عدل باشد و اگر جمله كفّار و مشركان را ابدا در بهشت كند و درجات ايشان عالىتر از درجات انبيا و رسل و ملائكه گرداند تفضّل و نيكو بود ، و گويند هيچ كس بى عصيان مستحقّ عقوبت نبود بخلاف قول مجبّره كه ايشان گويند اگر خداى تعالى ابتدا يكى را براى دوزخ بيافريند و او همه عمل كرده باشد او را ابدا الآبدين عذابهاى گوناگون مىكند زيادت از عذاب فرعون و هامان و نمرود و شدّاد اين معنى عدل بود و نيكو باشد ، و گويند نشايد كه يكى را بجرم ديگرى بگيرند خلاف اعتقاد مجبّره كه ايشان گويند خداى تعالى اطفال جمله كفّار در دوزخ كند و هميشه در دوزخ مى سوزاند بگناهان مادر و پدر و اگر چه سقطى بود كه از شكم مادر برفته باشد ، و گويند خداى تعالى همهء مكلّفان را قدرت داده است بر ايمان و اگر قدرت نداده بودى تكليف قبيح بودى خلاف مجبّره كه نزد ايشان خدا كافر را قدرت ايمان نداده است و كفر درو آفريده است و ازو كفر مىخواهد و قتل و ستم انبيا را از كفّار مىخواهد و دوست مىدارد و از مؤمن نمى خواهد و دشمن مىدارد و مؤمن را قدرت ايمان
تبصرة العوام في معرفة مقالات الأنام ( فارسى ) — صفحة 204
مساهمون: سيد مرتضى بن داعى حسنى رازى ( داعى الاسلام )
ص٢٠٤