ابطال همهء شريعت است ، چه بدانجا مىانجامد كه قرآن فعل خداى تعالى نيست ، زيرا وى كلام خدا را به معنى فعل خدا و به معنى صفات ازلى او نفى مىكند . « 1 »
- كتابشناسى :
گذشته از مآخذ داده شده ، :
- H . Daiber , Das theolgisch - philosophische system des mu'ammar Ibn Abbad as - Sulami , Beirut - Wiesbaden , 1975 .
- W . Montgomery Watt , Islamic philosophy and theology , an extended survey , Edinburgh , 1985 , 47 , 52 - 3 .
- Encyclopaedia of Islam , Vol . VII , 259 - 260 , art . « Mu ' armmar B . Abbad » , by H . Daiber .
12 . مردار كوفى ( وفات ، 226 ه . ق . )
ابو موسى عيسى بن صبيح كوفى بغدادى ، يكى از معتزلهء بغداد ، و شاگرد بشر بن معتمر و استاد جعفرين [ - جعفر بن حرب ، و جعفر بن مبشّر ] بود . وى با معتزلهء ديگر ، از جمله ابو الهذيل علّاف بحث داشت . بنابر نظم ابن نديم ، وى 35 كتاب يا رساله نوشته است ، كه غالبا دربارهء مباحث معتزله است و از جمله در باب توحيد ، عدل ، علم ، آفريده بودن قرآن ، و عدل الهى بحث مىكند . همين طور اين نوشتهها حاوى انتقاد از همكاران معتزلى معاصر خود از جمله نجّار ، ثمامة بن اشرس ، شحّام و نظّام است . برخى از اين كتابها يا رسائل نيز در ردّ جهميّه يا قدرگرايان مسيحى « 2 » ، بويژه ابو قرّه ، احبار ، و مجوس ؛ و برخى ديگر در باب مسائل ويژه كلامى است . سه رساله نيز در باب مباحث صوفيانه و زاهدانه نوشته است : كتاب التوبة ، كتاب الاقتصاد ، و كتاب المسترشدين ، و اين رسائل ، نكتهيى را كه معمولا به او « زاهد » يا « زاهد المعتزله » لقب داده بودهاند تأييد مىكند ، و بويژه خيّاط ، به اين مطلب تصريح كرده است . « 3 » پيروان او را « مرداريّه » لقب دادهاند .
هامش
( 1 ) . اصول الدّين ، 177 .
( 2 ) .Predestinarians of the Christians .( 3 ) . الانتصار ، 60 - 61 .