وجود هر موجود « 1 » . [ و او را است ] « 2 » شهود در صورت [ هر مشهود ] « 3 » . و اوست بينا به چشم هر بيننده ، و شنوا به گوش هر شنونده . و هر فاعلى به حول و قوهء فاعليت او مؤثر است .
و مر او را است توحيد ذات و صفات و افعال . و سزاوار او است توحيد در عبادت و بندگى « 4 » . او است مبدأ و معاد . و آنچه در عالم هستى واقع شود ، به مشيت و ارادهء او است ، كه
ما تَشاؤُنَ
« 5 »
إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ
. « 6 » و غير او سزاوار نباشد تأصل در وجود و لوازم وجود از فعل و تأثير و غيرهما . و ماسواى ذات او نيستند مگر ليسيات صرف و أعدام محضه و فقراى حقيقى ؛ كما قال سيد السجاد عليه السّلام في دعاء السّحر : « أنا الفقير الّذي أغنيته ، و أنا الجاهل الّذي علّمته ، و أنا العريان الّذي كسوته » « 7 » الخ .
و از حقيقت ذات [ او ] « 8 » ماسواى « 9 » او مسلوب بينى ساير كمالات وجوديه را ،
يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ
. « 10 » و راجع بينى تمام كمالات را به سوى مبدأ واحد . و
إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ
. « 11 » و مشاهده نمايى حركت ساير مراتب وجود را به سوى او .
و بعد از شناختن اين مراتب و شناختن حقيقت نفس خود ، كه فقر محض است و فناى صرف و نقص بحت ، لا محاله تو را شوقى حاصل شود به سوى غناى مطلق و وجود حق و كمال على الاطلاق . پس در حركت آى « 12 » و به قانون شريعت غرا و
هامش
( 1 ) . الف : موجودات .
( 2 ) . الف : ندارد .
( 3 ) . الف : شهود .
( 4 ) . الف : بندگى .
( 5 ) . الف : يشاءون .
( 6 ) . انسان ( 76 ) آيهء 30 و تكوير ( 81 ) آيهء 29 .
( 7 ) . مصباح كفعمى ، ص 594 ( جملات دعاى سحر با اختلاف ) .
( 8 ) . ب : ندارد .
( 9 ) . الف : سوى .
( 10 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 15 .
( 11 ) . همان ، آيهء 10 .
( 12 ) . ب : آيى .