انداخت بر هر چيزى كه انتفاع برده مىشود از آن . و در ساعت سيم خلق نمود آدم را و نشيمن داد او را در بهشت و امر نمود ابليس را به سجده او . و بيرون كرد آدم را از بهشت در ساعت آخر ،
ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ
» الحديث . « 1 »
و از جملهء اخبارى كه دلالت دارد بر اينكه تغيير در حركات و اوضاع افلاك به هم مىرسد ، اين حديث است كه عارف كاشانى در تفسير صافى در ذيل اين آيهء
وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ
« 2 » نقل مىكند از ارشاد شيخ مفيد رحمه اللّه از جناب باقر العلوم عليه السّلام « 3 » كه « هرگاه برخيزد قائم آل محمد [ عجل اللّه فرجه ] « 4 » مىآيد به سوى كوفه . پس خراب مىكند در او چهار مسجد را » . و چنين و چنان مىكند تا آنكه مىفرمايد : « فتح مىكند قسطنطنيه و چين را و كوههاى ديلم را . و نمىماند بدعتى مگر آنكه برمىدارد آن را . و مكث مىكند به اين و تيره هفت سال كه مقدار هر سالى ده سال از سالهاى « 5 » شما باشد » . عرض نمودند به خدمت حضرت كه چگونه طولانى مىشود سالها ؟ فرمودند كه « امر مىكند ايزد تعالى فلك را به درنگ كردن و كمى حركت . پس طولانى مىشود ايّام و سالها » . از اين جهت عرض كردند : ايشان مىگويند كه هرگاه فلك تغيير كند ، فاسد مىشود . حضرت فرمود « اين قول زنادقه است ؛ اما مسلمانان پس راهى از براى ايشان نيست و حال آنكه شق كرد قمر را خداى تعالى از براى پيغمبر خود . و رد نمود شمس را پيش از آن از براى يوشع بن نون . و خبر داد به طول روز قيامت كه
كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ
» انتهى . « 6 »
و بعد از قول به مقهوريت نفوس فلكيه در تحت فرمان حكم الهى و نفاد فرمان قاهر على الاطلاق در تمام اقطار سماوات و ارضين ، شك و ريب در جواز وقوع تغيير
هامش
( 1 ) . ر . ك : روضة الواعظين ، ص 394 .
( 2 ) . حج ( 22 ) آيهء 47 .
( 3 ) . الف : ندارد .
( 4 ) . ب : صلّى اللّه عليه و آله .
( 5 ) . الف : سالها .
( 6 ) . ارشاد ، ج 2 ، ص 385 ؛ تفسير صافى ، ج 3 ، ص 384 .