حسيهء مثاليه انس گيرد .
و قبض ارواح مفوض است به عزرائيل ، كه ملك مقرب و حامل يك ركن عرش است ؛ چنانچه مىفرمايد :
قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ
. « 1 » و از براى او است اعوان الى ما شاء اللّه ، در مظاهر مثاليه و برزخيه . و او خود به منزلهء رب النوع است از براى آنها . و در آيهء « يتوفّيهم رسل ربّك » « 2 » اشاره به آن است . و مآل همه به قدرت حق است .
و پس از قبض ارواح ، روح را به آسمانها بالا برده ، به جايى كه مقام او باشد ، وادارند . و به حساب او وارسى شده ، او را به سوى بدن برگردانند كه احوال بدن خود را ببيند ، و اللّه اعلم .
نور دويم در بيان فشار تابوت و فشار قبر ، و سؤال نكيرين عقلا و نقلا
در اخبار صحيحه « 3 » ثابت است كه روح انسانى ، بعد از مفارقت از بدن مىبيند تمام احوالى را كه در بدن او عارض مىشود ، از غسل و كفن و دفن . و آزرده مىشود از حركت دادن بدن او را ، آزردگى « 4 » سخت . و اين از نهايت علاقه و شدت اتحاد است بين الروح و البدن ؛ زيرا كه در مباحث تجرّد نفس دانستى كه نفس ناطقه با آنكه مجرد و از عالم ملكوت است ، متحد است با بدن و قواى آن . و افعال بدن تمام منسوب است به او ، از حركات و سكنات . و بدن مرتبهاى است از مراتب و تنزلى است از تنزلات نفس و لهذا قبض روح از بدن ، نهايت سختى و صعوبت دارد ؛ زيرا كه نزع روح از بدن به منزلهء نزع شىء است از نفس او .
هامش
( 1 ) . سجده ( 32 ) آيهء 11 .
( 2 ) . چنين آيهاى در قرآن وجود ندارد .
( 3 ) . ر . ك : بحار الأنوار ، ج 6 ، ص 161 ، ش 28 ؛ ص 196 ، ش 50 ؛ نهج البلاغه ، ص 159 - 161 و كافى ، ج 3 ، ص 231 .
( 4 ) . الف : آزردهگى .