موجودات ديد . و علم لوح و قلم و ما كان و ما يكون بر وى مكشوف گشت . و تمام پيغمبران را هر يك در محل و مرتبه [ اى ] كه داشتند ، ديده ، با ايشان تكلم فرمود . و تمام درجات نعيم و دركات جحيم را معاينه ديد . و اهل آنها را بأشخاصها ملاحظه نمود .
و عالم كون و مكان و عقول و نفوس و مثال و اجسام و دنيا و آخرت از نور او منور گرديد . و دوباره از مشرق ايجاد طلوع نموده ، به منزل ام هانى ، به بستر خود مراجعت فرمود و هنوز بستر گرم بود . يا آنكه حلقهء در ، كه در حال رفتن به حركت آمد ، در حركت بود .
سُبْحانَ
« 1 »
الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى
. « 2 » و هذا طور وراء طور العقل .
آرى در جايى كه براق برق رفتار در گل ماند « 3 » و جبرئيل واماند ، كه تواند قدم گذارد ؟
در اين ورطه كشتى فرو شد هزار * [ كه پيدا نشد تختهاى بر كنار ]
« 4 » پس اين است حقيقت معراج جسمانى و روحانى كه رو داد از براى خاتم الأنبياء صلّى اللّه عليه و آله . و تفصيل آن حواله به كتب سير و اخبار است . و اللّه اعلم بحقيقة الحال .
نور سى و چهارم در بيان معناى ولايت ، و تفرقهء او با نبوت
قال اللّه تعالى :
إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ
. « 5 »
بدان كه نبوت عبارت از تبليغ احكام ظاهر است به عامهء ناس . و ولايت عبارت از
هامش
( 1 ) . الف و ب : فسبحان .
( 2 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 1 .
( 3 ) . الف : واماند .
( 4 ) . كليات سعدى ، بوستان ، ص 220 .
( 5 ) . مائده ( 5 ) آيهء 55 .