كدام پيغمبر عمل كردى ؟ بعضى گفتهاند : بر ملت [ پيغمبر ] « 1 » ابراهيم خليل عليه السّلام بود . و برخى گفتهاند : بر شريعت عيسى عمل نمود كه اقرب شرايع بود به آن حضرت . و پاره [ اى ] گفتهاند كه به شريعت خود معمول داشتى و لكن مأمور به تبليغ به غير نبود و الا لازم آيد مفضول بودن او از پيغمبرى كه به شريعت او عمل مىكرد .
و حق اين است كه نزاع در اين معنا مثمر ثمرى نيست ؛ زيرا كه بعد از آنكه ثابت شد كه از نور مقدس او تمام پيغمبران خلقت شدهاند و به واسطهء آن بزرگوار ، در متن واقع و نفس الأمر ، صاحبان شريعت شريعت يافتهاند و هدايت كل و شريعت مطلقه و ولايت حقه و جامعيت تمام كمالات خلقيه و خلافت حقيقيه از منبع وجود آن بزرگوار جارى و در ساير انوار انبيا و صاحبان شرايع « 2 » سارى است ، پس هر شريعتى جويى است از درياى شريعت او ، و هر طريقتى پرتوى است از اشعات هدايت او ، كه « ان ذكر الخير كنتم أوّله و آخره و أصله و فرعه و معدنه و مأواه و منتهاه » . « 3 » پس او است قطب و مركز نبوت . و تمام نبوات و شرايع ، فروعات و عكوسات و تنزلات و مراتب نبوت او است . فرد : « 4 »
ملك در سجده [ آدم ] « 5 » زمين بوس تو نيت كرد * كه در طور تو چيزى ديد غير از طرز انسانى « 6 »
[ مولوى ] « 7 »
زين سبب گفت آن رسول ذو فنون * رمز نحن الآخرون السابقون
هامش
( 1 ) . ب : ندارد .
( 2 ) . ب : شريعت .
( 3 ) . البلد الامين ، ص 302 .
( 4 ) . ب : ش .
( 5 ) . الف : ندارد .
( 6 ) . ديوان حافظ ، ص 272 ، غزل 474 :ملك در سجده آدم زمين بوس تو نيت كرد * كه در حسن تو چيزى يافت بيش از طور انسانى( 7 ) . ب : ندارد .