ديده بايد كه بيند آن رخسار * ورنه پيداست از در و ديوار
« 1 » و عدم ظهور امور اخرويه ، به واسطهء عدم بصيرت است ؛ چنانچه در كتاب الهى مىفرمايد :
فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ
. « 2 » و ديدهء حس به جز محسوسات چيزى نبيند . « 3 » پس ديدهء ديگر است اهل بصيرت را ،
فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ
. « 4 » و آيهء
وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها
الخ « 5 » اشاره به سمع باطن و بصيرت باطنى است . اللّهم نوّر أبصارنا بنور العرفان .
نور سىام در خواص نفس مقدس نبوى صلّى اللّه عليه و آله و قدرت بر اظهار معجزات و كرامات
بدان كه بعد از اتصال نفس بشرى به عقول فعاله ، تمام عالم كون و فساد ، مسخر حكم او شوند . و مادهء عنصريه قبول نمايد هر صورتى را كه از ارادهء نفس مقدس نبوى صلّى اللّه عليه و آله « 6 » صادر شود . و به محض اراده ، صورت وجود خارجى گيرد . و حقيقت
إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
« 7 » ممثل شود . و اين معنا نفوس ناطقهء كامله و غير كاملهء متوسطه را در عالم آخرت دست دهد . و انبيا را كه از علايق و عوايق طبيعت آسوده و مجرد شدهاند ، در حيات دنيوى رو داده ، آنچه بخواهند ، به اذن اللّه در خارج ، وجود خارجى و تحقّق نفس الأمرى گيرد و عجب نيست ؛ زيرا كه هر امرى كه در عالم كون و فساد واقع شود ، از تأثيرات عقول فعاله است كه ملكوت اعلىاند . و
هامش
( 1 ) . عراقى ، ديوان ، تركيب بند در مرثيهء بهاء الدين زكريا :ديده بايد كه جان تواند ديد * ورنه او در همه جهان پيداست( 2 ) . ق ( 50 ) آيهء 22 .
( 3 ) . الف و ب : نه بيند .
( 4 ) . حشر ( 59 ) آيهء 2 .
( 5 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 179 .
( 6 ) . الف : ندارد .
( 7 ) . يس ( 36 ) آيهء 82 .