بَنِي آدَمَ [ . . . ]
وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا
. « 1 » و قول صاحب ولايت كه « من عرف نفسه فقد عرف ربّه » « 2 » تلويح مليح است به سوى اين نكته . چنانچه ذات احديت فاقد كمالى از كمالات واقعيه نيست و داراى كثرت كمالات است در وحدت ذات ، خليفهء او ، كه انسان است ، داراى ظل وحدت حقهء جامعهء حقّ است ؛ زيرا كه نفس ناطقهء انسانى بوحدتها داراى قواى نباتى و حيوانى و ملكى و شيطانى و غيرها باشد . و اين از سعهء وجود و كمال او است .
نه فلك راست مسلّم نه ملك « 3 » را حاصل * آنچه در سرّ سويداى بنى آدم از اوست
« 4 » و رمز
نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي
« 5 » تو را ارشادى است تمام .
و الحاصل ، نه فيض حق را نقص و نهايت است و نه استعداد انسان [ را ] . « 6 » و هر يك را از اين هر دو ، عاشق باشند ديگرى را كه
يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ
. « 7 » محبت انسان حق را به واسطهء فقر او است ، و محبت حق انسان را به واسطهء كمالات حقه است كه در مظهر وجود انسانى لايح است ، و اللّه الهادى .
نور بيست [ و ] « 8 » هشتم در وجوب ارسال رسل و ارشاد سبل بر حضرت ايزدى كه هادى على الإطلاق است
بعد از آنكه از طى تقريرات سابقه دانستى كه تمام عالم به واسطهء استكمال نفوس ناطقهء انسانيه ، آفريده شدهاند و استعدادى كه در حقيقت انسان هست ، در هيچ چيز
هامش
( 1 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 70 .
( 2 ) . الصراط المستقيم ، ج 1 ، ص 156 .
( 3 ) . الف : نه ملك . . . نه فلك .
( 4 ) . كليات سعدى ، غزليات ، ص 564 .
( 5 ) . حجر ( 15 ) آيهء 29 ؛ ص ( 36 ) آيهء 72 .
( 6 ) . ب : ندارد .
( 7 ) . مائده ( 5 ) آيهء 54 .
( 8 ) . الف : ندارد .