4 - تقسيم مطالب نسخه بدين گونه است :
- حسب نظر و تعريف مؤلف هر موضوع اصلى به موضوعات فرعى تقسيم شده و در داخل آنها نيز تقسيمات فرعىتر ديگرى به عمل آمده است :
مثلا : فايده ، قسم ، مقدّمه ، طايفه ، اوّل ، دوم ، سؤال ، جواب ، گوئيم ، اسئلة . . .
ديگر ، مسأله ، كى : كه .
محتواى نسخه :
نسخهء حاضر مشتمل بر بيست و پنج فقره سؤال و جواب و توضيحات و استدلالات به شرح ذيل است : « 1 »
1 - بطلان تناسخ و اثبات حشر اجساد
نامهاى است در پاسخ پرسش مولانا معظم عماد الملة و الدين [ احيانا مطرّزى ] .
گفتارى است كلامى ، با مقدمهاى كه در آن از سه كار ديگر خود و در ميانه از كار ديگرش « فيض و فياض » ياد مىكند كه اين يكى را در كتاب « لطايف » جاى داده است . در مقدمه مىگويد : « پس از انبياء و اولياء كه شرح آنان در كتاب خود « سلطانيه » آورديم ، مردمان بر سه طايفهاند .
طايفهء اوّل حكما ، كه خود بر دو قسماند : 1 - متكلمان ، كه معقول مناسب منقول گويند ، 2 - جماعتى كه تتبع كتب فلاسفه كرده ، كه بعضى از اقوال آنان مخالف شرع باشد . طايفهء دوم علما و فقهايند كه معقولات نخوانده و بنياد بر نصوص نهند . طايفهء سوم جماعت عوام ، كه به تقليد اركان دين قبول كنند » . و مىافزايد : « شكى نيست كه آن دو طايفهء اولين از سومين اشرف باشند » . سپس با « جواب گوييم » به بحث خود مىافزايد :
« در باب حشر ، مذهب سه است : مذهب اهل كتاب و مذهب اهل تناسخ و فلاسفه . و ما در آن رساله ساخته و نام آن « بطلان تناسخ و اثبات حشر اجساد » نهاده و آن در كتاب « مفتاح التفاسير » از مصنفات اين ضعيف مندرج است : . . و جهت تأكيد آن رسالهء ديگر بر سبيل ذيل ساخته كه نام « نفايس الاذكار » است . . . همچنين در جواب
هامش
( 1 ) - با تشكر از زحمات كتابشناسى فاضل ارجمند آقاى احمد منزوى همكار قديم مركز تحقيقات .