پرستيده نشد . » « 1 » شايد برخى از - مخالفين مذهب اهل بيت پيامبر - اعتقاد بيابند كه بداء مذهب اهل البيت عليهم السلام است . و از همين رو ادّعا كردهاند كسى كه به بداء ايمان آوَرد بر مذهب باطلى است .
شايد با مطالعهء برخى مناظرههاى امام رضا عليه السلام بينشهاى اسلامى در رويا رويى با تصوّرات بشرى كه به انديشهء اسلامى راه يافته بر ما هويدا گردد ، زيرا معروف است كه فلسفهء هندىِ مانوى ، ايرانىِ زرتشتى و يونانىِ نو افلاطونى همگى در زمان مأمون عباسى به زبان عربى ترجمه شده است ؛ خليفهاى كه همهء انديشمندان و فلاسفهء بزرگ را براى بحث با امام رضا عليه السلام گرد مىآورد . اين مناظرهها ، پاسخهاى دقيقى به انديشههاى خرافىِ راه يافته و در ميان مسلمانان ترويج مىشود كه از جملهء آنهاست دو مناظره حضرت رضا عليه السلام كه ما در اين جا بيان مىكنيم : اوّلى با عمران صائبى و ديگرى با سليمان مروزى بوده است .
عمران صائبى از طرفداران صائبه بود كه ستارگان را مىپرستيدند و فلسفهء خاص خود را داشتند . او در ضمن پرسشهاى متعدّدى در نشستى مفصّل از امام رضا عليه السلام پرسيد : سرورم ! آيا دربارهء خالق مرا آگاه نمىكنى ، اگر او يكى بود و جز او چيزى نبود و چيزى هم همراه او نبود ، آيا با آفريدن خلق دگرگونى نيافت ؟
امام عليه السلام به او فرمود : او قديمى است كه با آفريدن خلق دگرگونى نيافت ، ليكن خلق با دگرگون كردن خداوندى دگرگونى يافتند .
عمران گفت : ما او را به چه چيز بشناسيم ؟ امام عليه السلام فرمود : با جز او .
عمران گفت : جز او كدام است ؟
امام رضا عليه السلام فرمود : مشيت ، نام ، صفت و نظاير آن . اينها همه ، ايجاد شده ، آفريده و تدبير شدهاند .
هامش
( 1 ) - همان مأخذ ، ص 132 ، روايت 70 : « ما عُبِد اللَّهُ بِمثل البداء » .