همهء پديدهها را پديد آورد .
قرآن كريم معتقد است پديدهها در جهان تحقّق ، وجود دارند ، صرف وهم و خيال - چنان كه سوفسطائيان مىگويند - نيستند . خداوند آسمانها را بدون پايهاى كه آن را ببنييد آفريد . ما آسمانها را مىبينيم ليكن پايههايى را كه بر آن استوار است نمىبينيم ، پس آسمان به حق موجود است و در جهان تحقق - اگر تعبير رسا باشد - جز دو چيز يافت نمىشود : خالقى كه به وصف در نمىآيد و مخلوقى كه صفتپذير است و مىتواند شكلهاى مختلف و گوناگون بگيرد و آن گونه كه امام رضا عليه السلام در حديث شريفى مىفرمايد : « همانا خداوند عزّوجلّ است و خلق او كه سومى ميان آن دو نيست و سومى جز آن دو نيست و آنچه خداوند عزّوجلّ آفريده است همچنان آفريدهء اوست . اين آفريدهها گاه ساكن ، گاه متحرك ، گاه ناهمگون ، گاه همگون ، گاه معلوم و گاه همانند هستند و هر آنچه حدّ و مرز بپذيرد آفريدهء خداوند عزّوجلّ است . » « 1 »
ما از روايات رسيده در اين خصوص در مىيابيم نخستين چيزى كه خداوند متعال آفريد نور پيامبر ما حضرت محمّد صلى الله عليه و آله بود و آنگاه خداوند با آن نور ، جوهر بسيطى خلق كرد كه درك ابعاد اين مخلوق براى انديشههاى بشرى دشوار است ، سپس خداوند اين ماده را به يك عَرض عرضه كرد و آنگاه اين مادّه به دو گونه تقسيم شد ، خداوند سبحان ، نور هدايت و شناخت را بر بخشى از آن نهاد و آن مادهاى نورانى گشت ، بر بخشى آتش و قابليت آن نهاد و آن مادهاى آتشين گشت ، آنگاه خداوند تبارك و تعالى بخشى از مادهء نخست را با بخشى از ماده دوم درهم آميخت و اين هستى پديد آمد .
بنابراين هستى آميزهاى از اين دو ماده است : تاريكى نا پاك و نورى لطيف و از همين روست كه در هستى هم خير مىبينيم و هم شر ، زيرا هر دو آفريده هستند .
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 10 ، ص 316 .