و زمانى عالم بوده كه معلومى نبوده است و زمانى شنوا بوده كه شنيده شدهاى نبوده است . » « 1 »
پس خداوند سبحان همان است كه چارچوب وقت را مشخّص مىسازد ، به پديده ، بعد و قبل مىبخشد .
4 - در چند روز
خداوند آسمانها و زمين را در شش روز آفريد و توشهء آنها را در چهار روز مقدّر فرمود و زمين را در دو روز بيافريد . اينها حاكى از آن هستند كه آفرينش در ظرفى زمانى جاى گرفته و دلالت بر آن دارد كه عنصر زمان بخشى از آفرينش است . اينك بيائيد برخى از آيات را تلاوت كنيم :
الَّذِي خَلَقَ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ الرَّحْمنُ فَسْأَلْ بِهِ خَبِيراً « 2 » .
« آن كه آسمانها و زمين و هر چه را در ميان آنهاست به شش روز بيافريد ، آنگاه به عرض ، استيلا يافت اوست خداى رحمان و دربارهء او از كسى بپرس كه آگاه باشد . »
قُلْ ءَإِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَندَاداً ذلِكَ رَبُّ الْعَالَمِينَ * وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِن فَوْقِهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا اقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاءً لِلسَّائِلِينَ * ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّماءِ وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ ائْتِيَا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ * فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاءٍ أَمْرَهَا وَزَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَحِفْظاً ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ « 3 » .
« بگو : آيا به كسى كه زمين را در دو روز آفريده است كافر مىشويد و براى او همتايان قرار مىدهيد ؟ اوست پروردگار جهانيان . بر روى زمين كوهها پديد آورد و آن
هامش
( 1 ) - همان مأخذ ، صص 165 - 166 ، روايت 104 .
( 2 ) - سورهء فرقان ، آيهء 59 .
( 3 ) - سورهء فصّلت ، آيات 9 - 12 .