إِلَى قَدَرٍ مَعْلُومٍ « 1 » .
« تا قدرى معلوم . »
يا ژرف انديشى در اين آيات در مىيابيم كه نخستين تقدير الهى براى آفرينش در برگيرندهء زمانى بوده است كه هر رويدادى را فرا مىگيرد ، براى مثال زمان خورشيد و ماه را مقّدر فرموده است ، چنان كه براى هر پديدهاى قدر و نهايت و زمانى قرار داده است . شب قدر نيز زمان است و تقديرات امور زمانى و غير زمانى در آن رقم زده مىشود و از جملهء آن است كه موسى در وقت معيّنى به سوى قوم خود آمد .
امور الهى نيز قدَرهاى مُقدَّر هستند .
پس عنصر زمان نزد خداوند سبحان همچون هر بُعدى از ابعاد آفرينش ، مقدّر و معلوم است .
2 - اجل
آيات قرآنى تصريح دارند كه اجل نيز مشخصّ و معلوم است كه در اين بارهء .
خداوند مىفرمايد :
هُوَ الَّذِي خَلَقَكُم مِن طِينٍ ثُمَّ قَضَى أَجَلٌ مُسَمّىً عِندَهُ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ « 2 » .
« اوست كه شما را از گل بيافريد و عمرى مقرّر كرد ، و اجل حتمى نزد اوست ، با اين همه ترديد مىورزيد . »
وَهُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُم بِاللَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُم بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ لِيُقْضَى أَجَلٌ مُسَمَّىً ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ « 3 » .
« و اوست كه شما را شب هنگام مىميراند و هر چه در روز كردهايد مىداند ، آنگاه با حدادان شما را زنده مىكند تا آن هنگام كه مدّت معين عمرتان به پايان رسد . سپس
هامش
( 1 ) - سورهء مرسلات ، آيهء 22 .
( 2 ) - سورهء انعام ، آيهء 2 .
( 3 ) - همان ، آيهء 60 .