است و يك بار مىگوييد اراده كرده است ، ولى اراده ساختهء او نيست ؟
سليمان گفت : اين همچون سخن ماست كه يك بار مىگوييم مىداند و يك بار نمىداند .
امام رضا عليه السلام فرمود : « اين دو يكسان نيستند ، زيرا نفى معلوم ، نفى علم نيست و نفى مراد ، نفىِ بودن اراده است . » « 1 »
در حديث ديگر آمده است : « محمد بن سنان از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه : از حضرت عليه السلام دربارهء نخستين چيزى پرسش كردم كه خداوند آفريد سؤال كردم . حضرت عليه السلام فرمود : همانا نخستين چيزى كه خداوند عزّوجلّ آفريد همان چيزى است كه همه چيز را از آن پديد آورد . عرض كردم : قربانت گردم ، آن چيست ؟ فرمود : آب ، خداوند تبارك و تعالى آب را در دو دريا آفريد : يكى از آن شيرين و ديگرى شور بود ، پس چون آن دو را بيافريد به درياى شيرين نظر كرد و فرمود : اى دريا ! دريا پاسخ داد : لبيك بار پروردگارا ! خداوند فرمود : بركت و رحمت خود را در تو نهادم و اهل طاعت و بهشت خود را از تو پديد مىآورم .
سپس به درياى ديگر نظر كرد و فرمود : اى دريا ! و دريا پاسخى نداد و خداوند سه بار تكرار فرمود اى دريا ! و آن پاسخ نداد . پس خداوند فرمود : نفرين من بر تو باد ، اهل معصيت و دوزخيان خود را از تو بيافرينم ، سپس به آن دو دستور داد با هم مخلوط شوند و آن دو به هم پيوستند . امام عليه السلام فرمود : از اين جاست كه مؤمن از كافر زاده مىشود و كافر از مؤمن . « 2 »
دربارهء پيوند مخلوقِ نخستين با خالقِ ازلى در حديثى منقول از امام رضا عليه السلام آمده است كه در پاسخ عمران صابى دربارهء موجود اوّل فرمود : « پرسشى كردى پس بدان كه خداوند يكتا پيوسته يكى بود و موجودى بود كه چيزى با او نبود و نَه حدّى داشت و نَه عرضى و پيوسته چنين بود كه براى نخستين بار خلقى را بيافريد
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 10 ، صص 333 - 334 .
( 2 ) - همان مأخذ ، ج 5 ، ص 240 ، روايت 23 .