من نمىگويى ، آنگاه كه يكى بود و چيزى ديگر همراه او نبود و آيا با آفريدن خلق تغيير نيافت ؟ « 1 »
امام رضا عليه السلام فرمود : « خداوند عزّوجلّ با آفريدن خلق تغيير نيافت ، ليكن اين خلق است كه با تغيير او تغيير مىيابد . »
عمران عرض كرد : ما خدا را با چه شناختهايم ؟
امام رضا عليه السلام فرمود : « با جز او . »
عمران عرض كرد : جز او چيست ؟
حضرت عليه السلام فرمود : « مشيت ، اسم ، صفت او و نظاير آن كه همگى حادث هستند ، آفريده و تدبير شدهاند . »
عمران عرض كرد : سرورم ! پس او چيست ؟
امام عليه السلام فرمود : « او نور است ، يعنى هدايتگر خلق خود است از آسمانيان و زمينيان و تو از من سخنى بيش از اعتقاد من به يكتياى او نخواهى شنيد . »
عمران عرض كرد : سرورم ! مگر نه اين است كه خدا پيش از اين كه خلق را بيافريند خاموش بوده است و سپس به سخن آمد ؟
امام رضا عليه السلام فرمود : « سكوت گفته نمىشود ، مگر اين كه سخن گفتنى پيش از آن باشد و اين چنان است كه به چراغ گفته نمىشود : او ساكت است و سخن نمىگويد ، چنان كه در مورد عملكرد چراغ گفته نمىشود كه چراغ ، پرتوى را براى ما مىفشانَد ، زيرا پرتو چراغ از عملكرد و ساختار آن نيست ، بلكه اساساً چيزى غير از چراغ نيست و هنگامى كه براى ما روشن مىشود مىگوييم : آن به ما نور افشاند و ما از آن پرتو ستانديم و بدين ترتيب كار برتو آشكار شد . » « 2 »
هامش
( 1 ) - تعبير و دقّت سؤال را ببينيد كه چگونه اين نكته را به ذهن مىآورَد كه پرسشگر معتقد است يا تصوّر مىكند كه خالق نيز همچون خورشيد يا شمع با نور افشانى و احتراق رو به كم سو شدن دارد .
( 2 ) - بحارالانوار ، ج 10 ، ص 312 ، روايت 1 .