كرده است كه تا در اين بندهء ضعيف شوقى دميده باشد ، براى رسيدن به منبع علم و كمال ، چنان كه بنده بايد بكوشد بدور از گناهان و خطاها با ساحت قدسى ، پيوند يابد .
كسى از امام صادق عليه السلام دربارهء معرفت پرسش كرد كه آيا آن از كار خداست و آدميان در آن نقشى ندارند ؟ امام عليه السلام پاسخ داد : « بدان كه معرفت از فرآوردههاى خداوندى است كه او آفريده است در دل بندگان . » « 1 » پس علم نورى است كه خداوند در دل هر كه خواهد بيفكند .
پرسشگر ديگرى از امام عليه السلام پرسيد : « خدا به تو خير دهد ، آيا در ميان مردم ابزارى يافت مىشود كه با آن به معرفت دست يابند ؟ امام عليه السلام فرمود : خير . او پرسيد : آيا مردم مكلّف به يافتن شناخت هستند ؟ امام عليه السلام فرمود : خير ، خداوند حقايق را بيان مىكند و بندگان را جز به اندازهء توانشان مكلّف نمىسازد و به مقدارى او را متعّهد مىداند كه به دو داده است . » « 2 »
در روايت ديگرى راوى از امام موسى بن جعفر عليه السلام پرسيد :
آيا مردم توان آن را دارند كه شناخت را با يكديگر داد و ستد كنند ( از راه بحث و گفتگو آن را به دست آورند ؟ ) امام عليه السلام فرمود : خير ، آن منّتى است از سوى خداوند . عرض كرد : آيا آنها ثواب معرفت را خواهند بُرد ، اگر نتوانند آن را از طريق بحث و گفتگو به دست آورند ، همچون ركوع و سجود كه بديشان دستور داده شده و آنها هم انجامش مىدهند ؟ امام عليه السلام فرمود : « خير ، اين منّتى است از سوى خداوند سبحان و منّتى است در دادن پاداش . » بنابراين خداوند با دادن شناخت بر ما منّت مىنهد و با دادن پاداش نيز بر ما منت مىنهد و فراوانىِ بخشش تنها بر جود و كرم او مىافزايد .
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 5 ، ص 30 ، روايت 39 .
( 2 ) - همان مأخذ ، ج 5 ، ص 302 ، روايت 10 .