زندگى به يادگار نهد ، به روز رستخيز ديوارى بلندى ميان او و آتش دوزخ باشد .
2 - نبايد يكى از ما چنين بپندارد كه عرصهء كار او با تحصيل علم و پرداختن به معرفت ، نا همسو و ناهمساز است ، زيرا علم در انحصار هيچ كس نيست و نبايد آن را نژادى و يا طبقاتى دانست . پيامبر عظيم الشأن اسلام صلى الله عليه و آله مىفرمايد : « طلب دانش ، فريضهاى است بر هر زن و مرد مسلمان . » « 1 »
3 - اصل ديگرى نيز در كار است كه در پيگيرى پژوهش و دستيابى به پاسخهاى فراگير هر پرسشى نمايانده مىشود كه ذهن انسانها را از حركت باز مىدارد .
اين پاسخ ممكن است با خواندن كتابى ديگر ، يا حاضر شدن در محفل درسى و يا گفتگو با استادى آگاه ، حاصل آيد :
. . . فَسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَاتَعْلَمُونَ « 2 » . « . . . اگر نمى دانيد از اهل ذكر بپرسيد . »
انتقاد
در پى آنچه براى شما بسان يك پژوهشگر خوانده مىشود نوبت به نقش انتقاد مىرسد ، به ويژه در عرصهء عرفان اسلامى كه حتماً بايد نقشى داشته باشيد فعّال بدون بسنده كردن به نقشى انفعالى ، فرض زياد آن است كسى كه به اين عرصه در مىآيد به سخنان ديگران گوش مىكند تا برگزيند : الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ . . . « 3 » « آنها كه به سخن گوش مىكنند و از بهترين آنها پيروى مىكنند . . . » ، . . . وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ « 4 » « . . . و گوشهايى آگاه آن را در يابد و بفهمند » .
پس گزينش در اينجا امرى واجب است و مجادله بايد به بهترين شكل صورت
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 1 ، ص 177 ، روايت 54 .
( 2 ) - سورهء نحل ، آيهء 43 .
( 3 ) - سورهء زمر ، آيهء 18 .
( 4 ) - سورهء حاقه ، آيهء 18 .