« . . . ما به آنها ستمى نكرديم ، بل خود به خويش ستم كردند . »
و اين كه هر خيرى به آدمى رسد از سوى خداوند عزّوجلّ است و هر شرى ، از سوى خود اوست .
قرآن كريم به همهء اين پرسشهاى سرگردان كنندهء انسان پاسخهايى ساده ، بليغ و روشن مىدهد و هرگاه آدمى با نور تابناك آن پيوند يافت با شتاب بسيار به سوى بلندپروازيها و آرمانهايش در راه تكامل ، علوّ معنوى و پيشرفت مدنى گام بر مىدارد و همهء گردنههايى را كه بر سر راه زندگى او قرار دارد پشت سر مىنهد .
از اين گذشته احاديث شريف پيرامون عقل و علم نيز هدايت و اندرزى هستند براى انسان در راه رسيدن به تكامل و والايى . امام صادق عليه السلام در حديث شريفى در پاسخ به كسى كه از عقل پرسش كرد مىفرمايد : « عقل همان چيزى است كه در پرتو آن خداوند رحمان پرستش مىشود و بهشت به دست مىآيد . » « 1 »
همچنين آن حديث مفصل پيرامون سپاهيان عقل و سپاهيان جهل ، بدون ترديد سخنى صادق است ، زيرا عقل نورى است كه خداوند آن را به انسان بخشيده تا با آن تكامل يابد و راه تكامل ، وجود همين صفاتى است كه وحى ما را بدانها فرا مىخوانَد . از اين گذشته ، تجربيات ، صحّت آنچه را كه عقل و وحى ، ما را بدان مىخواند اثبات مىكند . ما بايد اين احاديث را با درنگ بخوانيم تا پرتوى باشند براى هدايت ما ، بخشى از زندگى و وجود ما گردند كه بدآنهاعمل مىكنيم و بىتفاوت از كنار آنها نمىگذريم .
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 1 ، ص 116 .