و جهل . پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله ميان اجل ( مرگ ) و بنى آدم خطى مىكشد و مىفرمايد :
اين بنى آدم است و اين آرزوهاى او و خطى ميان آن دو مىكشد و مىفرمايد : و اين اجل اوست كه ميان انسان و آرزوهايش فاصله مىافكند .
مفهوم تمنّى آن است كه آدمى هنگام خواستن چيزى تصميم خود را با عمل درهم نياميزد ، زيرا روشن است كه رسيدن به هدف جز با تلاش و تكاپو حاصل نمىآيد « و هنگامى كه اراده از عمل تهى گردد تمنى ناميده » مىشود .
تمنّى حالتى از خاموشى و تنبلى است و چيزى جز گريز از حقيقت نيست و در نتيجه تمنّى را بايد بى دانشى دانست :
وَمِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لَايَعْلَمُونَ الْكِتَابَ إِلَّا أَمَانِيَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ « 1 » .
« و پارهاى از آنان عوامانى هستند كه كتاب خدا را جز يك مشت خيالات و آرزوها نمىدانند و تنها به پندارهايشان دل بستهاند . »
وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ وَلَا نَبِيٍّ إِلَّا إِذَا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطَانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ فَيَنسَخُ اللَّهُ مَا يُلْقِي الشَّيْطَانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آيَاتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ « 2 » .
« ما پيش از تو هيچ رسول يا نبى را نفرستاديم مگر آن كه هرگاه آرزو مىكرد ، شيطان القاءاتى در آن مىكرد ، اما خداوند القاء است شيطان را از بين مىبرد ، سپس آيات خويش را استوارى مىبخشيد ، خدا دانا و حكيم است . »
كسى كه در حالت توهم و نا آگاهى زندگى كند تنها از قافله عقب نمىمانَد ، بلكه به وضعى بدتر و وخيمتر كشانده مىشود ، زيرا بدون آن كه خود را به زحمت بياندازد يا ساكنى را به حركت وا دارد انتظار تغييرات و تحولات سترگى در زندگى خود دارد . هنگامى كه آدمى به جاى زندگى در فضايى آكنده از والايى ، رشد و پيشرفت ، با عقب ماندگىاز سقوط زيست كند ، هرچه عمرش فزونىيابد دوريشاز
هامش
( 1 ) - سورهء بقره ، آيهء 78 .
( 2 ) - سورهء حجّ ، آيهء 52 .