مباحث علم ، عقل و پيوند عقل با وحى مبحثى نو بگشاييم .
سخن ما اين است كه قرآن و عقل توأم با يكديگر بوده و از هم جدايى نپذيرند .
در اين جا حقيقتى وجدانى در كار است كه در جزئيات ، شناخته شده است ، ليكن در چارچوب كلّى همچنان ناشناخته باقى مانده است و به ديگر سخن جزئيات اين حقيقت نزد هر انسانى معلوم است و هرگاه اين جزئيات در كنار هم نهاده شوند چارچوب يا ساختارى كلّى از فلسفهء اسلامى در عرصهء علم و وحى تشكيل مىدهند .
انسان براى رسيدن به اوج روحى ، تكامل معنوى ، پيشرفت مدنى و مادى كه چشم بدان دارد ناگزير بايد در راه خود با بسيارى از گردنهها روبرو گردد ، اگر نتواند از اين گردنهها بگذرد و حتى آنها را در اختيار گيرد نخواهد توانست به اين والايى و پيشرفت دست يابد ، خواه در زمينهء معنويات و يا در زمينهء تمدن مادى باشد . در اين جا پيوند ژرف و استوار ميان قرآن كريم و عقل رخ مىنمايد و آشكار مىشود كه اين دو توأم هستند كه از هم جدايى نمىپذيرند و هر دو در اين كه نيروى ارادىِ سترگى در اختيار آدمى بنهند كه بتواند از اين گردنهها بگذرد و بر آن چيرگى يابد ، حتّى به قُلّه كمال معنوى و روحانى از يك سو و به اوج پيشرفت مادى مدنى از سوى ديگر برسد همداستانند .
از اين گذشته توانايى قرآن كريم و قدرت عقل در گذشتن از اين گردنههاى دشوار ، برداشتن آن از مسير انسان دليل روشن ، حجت مبيّن و برهان قاطعى است بر صحّت قرآن از يك سو و سلامت عقل از سوى ديگر ، به ديگر سخن هنگامى كه عقل راهنماى ماست به سوى قرآن و قرآن راهنماى ماست به سوى عقل ، پس عقل ما را بدانجا هدايت مىكند كه قرآن از سوى خداوند سبحان است ، قرآن ، عقل را به ما ياد آورى مىكند و آن را در درون ما شكل مىدهد و در واقع ، فطرت را درجان ما شفاف مىكند . پس اين دو در يك نقطهء مشترك به يكديگر مىرسند و نيروى آدمى را آزاد مىسازند .
اصول حكمت اسلامى و ديدگاه هاى فلسفه بشرى (فارسى) — صفحة 113
مساهمون: آژير
ص١١٣